Dòng chảy "phát minh" từ phương Đông

Các triều đại hùng mạnh như Hán và Đường đã thay đổi tiến trình lịch sử thế giới bằng việc khai sinh và mang những công cụ tân tiến ra thế giới - những công nghệ sau này sẽ tái định hình các nền văn minh từ Trung Đông đến tận Châu Âu.

Các sử gia đã gọi những đóng góp to lớn ấy: Tứ đại phát minh của Trung Hoa cổ đại, bao gồm: kỹ thuật in ấn, giấy, thuốc súng và la bàn. Những phát minh này đã tới phương Tây thông qua hệ thống mạng lưới rộng lớn của Con đường Tơ lụa. Nhưng ngoài Tứ đại phát minh, nhiều thành tựu công nghệ khác cũng từ Trung Hoa lan tỏa tới phần còn lại của thế giới và tạo ra những tác động lâu dài.

Vào năm 105 sau Công nguyên, quan đại thần Thái Luân đã lần đầu tiên trình bày quy trình làm giấy cho Hán Hòa Đế, vị Hoàng đế thứ tư của nhà Đông Hán. Ông đã tạo ra những mẫu giấy từ hỗn hợp cây gai dầu, vỏ cây cùng với vải và lưới đánh cá cũ.

Triều đình đã giữ kín bí mật về quy trình này trong nhiều năm, trong khi những quốc gia khác đang chật vật với thẻ tre và tơ lụa đắt đỏ. Tuy nhiên, bí mật này đã bại lộ khi Đế chế Abbasid đánh bại quân đội nhà Đường trong trận chiến sông Talas năm 751.

Sau trận chiến, một số nghệ nhân làm giấy đã bị bắt giữ và buộc phải tiết lộ kỹ thuật cho người Ả Rập. Ngay sau đó, cũng trong năm 751, một xưởng giấy được khánh thành tại thành phố Samarkand, tiếp sau đó là một nhà máy khác tại Baghdad vào năm 794. Giấy đã sớm thay thế cây cói ở thế giới Hồi giáo vào giữa thế kỷ 19. Kỹ thuật này cuối cùng đã lan truyền tới nước Ý vào cuối thế kỷ 13. Tại Ý, những xưởng giấy đầu tiên được ghi nhận đã hình thành vào khoảng những năm 1270.

Công nghệ in ấn đã đi theo một hành trình tương tự như vậy, và dọc theo tuyến đường giao thương của thế giới cổ đại. Thư viện Anh hiện đang lưu giữ cuốn sách cổ nhất, được các nghệ nhân chế tác bằng phương pháp in khắc gỗ vào ngày 11 tháng 5 năm 868.

Kỹ thuật in khắc gỗ đã lan truyền từ Trung Quốc tới những vùng lãnh thổ như vương quốc Duy Ngô Nhĩ và Tây Tạng thông qua hoạt động giao lưu văn hóa dọc Con đường Tơ lụa. Các thương nhân từ thế giới Hồi giáo sau đó đã phát hiện kỹ thuật này ở Trung Á. Tuy nhiên, phải đến tận vài thế kỷ sau đó, khu vực này mới áp dụng rộng rãi kỹ thuật in ấn sách.

Phát kiến về thuốc súng là kết quả từ nhiều cuộc thử nghiệm của các nhà giả kim thời Đường trong nỗ lực tìm ra thần dược trường sinh. Các cổ tịch Đạo giáo, từ giữa đến cuối thế kỷ 9, đã cảnh báo người đọc không dùng nhiệt đối  với hỗn hợp diêm tiêu, lưu huỳnh và than củi.

Các ứng dụng thuốc súng trong quân sự đã sớm được phát triển với công thức hoàn chỉnh xuất hiện trong một bản ghi chép được gọi là Wujing Zongyao (Võ Kinh Thất Thư) vào năm 1044.

Đáng chú ý, vào cuối thế kỷ 13, một học giả người Syrian tên là Hasan al-Rammah đã ghi chép nhiều hỗn hợp thuốc súng trong cuốn sách về những cỗ máy chiến tranh. Bằng chứng này chỉ ra rằng thuốc súng đã được truyền đến vùng đất này thông qua tuyến đường lữ hành mà những thương nhân dùng để buôn bán tơ lụa.

La bàn từ tính (la bàn nam châm) là một trong những công cụ quan trọng trong lịch sử toàn cầu, có nguồn gốc từ thời nhà Hán. Ngay từ thế kỷ thứ I trước Công nguyên, các thầy bói Trung Hoa đã dùng những chiếc muỗng làm bằng đá nam châm chỉ về hướng Nam trên những tấm đồng với mục đích bói toán hơn là để định hướng. Vào thời nhà Tống thế kỷ thứ 11, giới thương gia lúc bấy giờ đã sử dụng hình thức la bàn nổi trên mặt nước để định hướng, trong khi các thầy phong thủy lại ứng dụng la bàn La kinh để xem hướng sao cho hòa hợp yếu tố ngũ hành.

Sau này, trong những ghi chép xuất hiện giữa thế kỷ 13, thương nhân Ả Rập đã mô tả những con tàu Trung Quốc với những chiếc kim có từ tính để định hướng. Học giả người Anh, Alexander Neckam đã đề cập đến thiết bị này trong năm 1190, rất lâu sau khi những thủy thủ Trung Hoa bắt đầu sử dụng chúng một cách rộng rãi.