Đỉnh cao hay vực thẳm: Kỹ năng "sinh tồn" mà các sếp lớn thường bỏ quên cho đến khi quá muộn

Đa số các khóa học lãnh đạo hiện nay chỉ tập trung dạy bạn cách leo lên đỉnh vinh quang, nhưng lại “quên” mất việc chuẩn bị tâm lý cho bạn khi đã ngồi trên chiếc ghế nóng đó. Bài viết này sẽ bóc tách một thực tế phũ phàng: Nếu không biết cách chăm sóc bản thân và các mối quan hệ ngoài công việc, các CEO rất dễ rơi vào hố sâu của sự cô độc, kiệt sức và mất phương hướng ngay khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp.

Bạn hãy thử dạo một vòng quanh các kệ sách kinh tế hay danh sách các khóa học quản trị hàng đầu mà xem. Bạn thấy gì nào? Chắc chắn là ngập tràn những chủ đề như: nghệ thuật ủy quyền, kỹ năng ra quyết định quyết đoán, cách xây dựng văn hóa doanh nghiệp “triệu đô”, hay những mẹo để tăng trưởng thần tốc và mở rộng mạng lưới quan hệ. Tất cả đều có một điểm chung duy nhất: Chúng là những bậc thang để giúp bạn leo lên đỉnh.

Nhưng có một sự thật mà ít ai nói với bạn: Chuyện gì sẽ xảy ra khi bạn đã đứng ở trên đỉnh núi đó rồi?

Khi bạn đã là chủ nhân của căn phòng làm việc góc rộng nhất, có quyền sinh quyền sát trong tay, thì những kỹ năng “leo núi” kia bỗng trở nên... hơi thừa. Lúc này, thứ bạn cần không phải là cách để leo cao hơn, mà là cách để không bị chóng mặt và ngã nhào xuống vực sâu của sự khủng hoảng cá nhân.

Nhiều CEO dành cả thanh xuân để chiến đấu, để đưa công ty đi lên, để đảm bảo dòng tiền luôn dương và cổ đông luôn mỉm cười. Trong cái guồng quay hối hả đó, họ vô tình bỏ quên một nhân vật cực kỳ quan trọng: Chính bản thân mình.

Đừng tưởng cứ làm sếp là sướng. Một báo cáo gần đây của McKinsey đã phải dành hẳn một phần dài dằng dặc chỉ để nói về việc “phát triển cá nhân” cho các lãnh đạo. Tại sao ư? Vì có tới một nửa số CEO hiện nay đang đối mặt với tình trạng kiệt sức (burnout). Nó không chỉ là cảm giác mệt mỏi sau một ngày làm việc dài, mà là một sự trống rỗng về tinh thần. Bạn bắt đầu thấy mất phương hướng, không còn biết mình là ai nếu không có cái danh xưng CEO đính kèm, và tệ hơn là chẳng biết số tiền mình kiếm được sẽ dùng để làm gì khi xung quanh chẳng còn ai thân thiết.

Giải pháp nghe thì có vẻ đơn giản nhưng lại cực khó thực hiện: Bạn cần học cách “nhìn vào bên trong”. Hãy tạm quên đi những con số tài chính hay những bản kế hoạch kinh doanh khô khốc. Hãy nhìn vào cuộc sống của mình một cách tổng thể, bao gồm cả sức khỏe, cảm xúc và những mối quan hệ mà bạn đã lỡ “xếp xó” bấy lâu nay.

Dưới đây là vài bước đi thực tế để bạn bắt đầu cuộc hành trình tìm lại chính mình, trước khi mọi thứ trở nên quá muộn.

Người ta hay bảo “càng cao càng lạnh”, và làm sếp thì thường cô đơn. Nhưng thật ra, sự cô đơn đó đôi khi là do chính chúng ta chọn lấy.

Khi bạn gặp khó khăn trong việc điều hành, bạn không thể than thở với nhân viên vì sợ mất uy tín. Bạn cũng khó lòng chia sẻ với hội đồng quản trị vì sợ họ đánh giá năng lực. Thế là bạn chọn cách im lặng và tự gặm nhấm.

Thay vì thế, tại sao không tìm cho mình một “bộ lạc” – nơi tập hợp những người cũng đang ngồi ghế nóng như bạn? Mike Brown, người sáng lập nhóm Unbreakable Wealth, đã chứng kiến rất nhiều sếp lớn thay đổi hoàn toàn khi họ được ở cạnh những người cùng cảnh ngộ. Ở đó, họ không cần gồng mình lên để tỏ ra hoàn hảo. Họ học cách chuẩn bị cho một tương lai khi không còn làm CEO nữa mà vẫn giữ được bản sắc riêng của mình.

Nên nhớ, dù bạn có giỏi đến đâu, một ngày nào đó bạn cũng sẽ phải rời ghế (exit). Đừng đợi đến lúc nghỉ hưu mới lúng túng tự hỏi “Giờ mình làm gì tiếp theo nhỉ?” Hãy tìm những người bạn cùng chí hướng để cùng nhau chuẩn bị cho ngày đó ngay từ bây giờ. Có bạn có phường bao giờ cũng vững tâm hơn, đúng không?

Có một thống kê khá buồn là các CEO và doanh nhân có tỷ lệ ly hôn cao gấp đôi người bình thường. Nguyên nhân thì chẳng có gì lạ: Họ chăm sóc khách hàng còn kỹ hơn chăm sóc bạn đời. Họ không bao giờ lỡ một cuộc họp quan trọng, nhưng lại sẵn sàng lỡ buổi diễn văn nghệ của con hay bữa tối kỷ niệm ngày cưới vì một lý do “khẩn cấp” nào đó ở công ty.

Lâu dần, bạn sẽ thấy thời gian dành cho gia đình dường như là một thứ xa xỉ, thậm chí là... không cần thiết. Nhưng hãy tỉnh táo lại đi! Khi bạn rời bỏ ánh hào quang của doanh nghiệp, gia đình chính là nơi duy nhất đón nhận bạn với con người thật nhất. Nếu bạn không đầu tư vào đó ngay bây giờ, bạn sẽ chẳng còn gì để dựa vào khi cơn bão sự nghiệp qua đi.

Nếu cảm thấy quá khó để cân bằng, đừng ngần ngại tìm đến một huấn luyện viên cuộc sống (life coach). Có những tổ chức chuyên biệt chỉ để giúp các nữ lãnh đạo giữ gìn hạnh phúc gia đình và sức khỏe tinh thần. Coi việc chăm sóc bản thân và gia đình là một nhiệm vụ chiến lược, cũng quan trọng như việc chốt một hợp đồng lớn vậy. Nếu bạn có thể dành 2 tiếng để nghiên cứu đối thủ, thì bạn hoàn toàn có thể dành 2 tiếng đó để thực sự lắng nghe người thân của mình.

Nhiều sếp lớn cảm thấy hụt hẫng kinh khủng khi không còn cái danh CEO trên danh thiếp. Họ thấy mình vô dụng, lạc lõng và không biết định nghĩa bản thân bằng cách nào khác.

Bí quyết ở đây là: Hãy dùng chính cái đầu óc kinh doanh nhạy bén của bạn để lên kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo của cuộc đời. Hãy coi “cuộc sống hậu CEO” là một dự án khởi nghiệp mới.

Bạn sẽ làm gì để thấy mình vẫn có giá trị? Bạn sẽ theo đuổi đam mê nào mà bấy lâu nay đã gạt sang một bên? Bạn sẽ đóng góp gì cho cộng đồng? Khi bạn nhìn nhận những vấn đề tâm lý như sự cô đơn hay mất phương hướng giống như những “rào cản kinh doanh” cần vượt qua, bạn sẽ thấy mọi thứ dễ dàng hơn nhiều.

Việc chuẩn bị này nên bắt đầu ngay khi bạn còn đang đương chức. Nó giúp bạn chuyển giao quyền lực một cách nhẹ nhàng hơn và quan trọng là giúp bạn không bị sốc nhiệt khi bước ra khỏi “phòng máy lạnh” để trở về với cuộc sống đời thường.

Làm CEO không có một tấm bản đồ chỉ đường sẵn có. Người ta kỳ vọng bạn phải có bản năng nhạy bén, có kiến thức uyên thâm và một cái đầu lạnh. Nhưng để thực sự thành công bền vững, bạn cần một trái tim ấm áp dành cho chính mình nữa.

Đừng để đến khi đứng trên đỉnh cao rồi mới nhận ra mình chẳng có ai để ăn mừng cùng, và cũng chẳng biết mình là ai ngoài những con số. Hãy bắt đầu định nghĩa lại giá trị của bản thân và hình dung về một thành công thực sự – một thành công mà ở đó, bạn không chỉ có quyền lực, có tiền bạc, mà còn có cả sự bình yên trong tâm hồn và những cái ôm ấm áp từ người thân.

Suy cho cùng, chức danh thì có thể thay đổi, công ty có thể bán đi, nhưng cuộc đời thì chỉ có một mà thôi. Hãy sống sao cho xứng đáng, sếp nhé!