Đảo quỷ (Edogawa Ranpo): người bình thường trở thành kẻ yếu thế trong xã hội

"Đảo quỷ" là tập truyện trinh thám dài của nhà văn Edogawa Ranpo, người được mệnh danh là ông tổ của văn học trinh thám Nhật Bản. Đây không chỉ là câu chuyện trinh thám với những màn phá án li kì mà còn là một tác phẩm nghệ thuật phản ánh nhiều giá trị hiện thực sống động của Nhật Bản thế kỉ XX: xu hướng tính dục "lệch chuẩn", những kẻ bị đẩy ra ngoài lề xã hội,...

Về nội dung, vốn dĩ Moroto Michio là một nhà khoa học và Minoura một nhân viên bình thường, họ hoàn toàn không phải là một cảnh sát hay thám tử, nhưng họ đã cùng nhau suy luận và đi tìm sự thật, giải mã cho hàng loạt cái chết bất ngờ. Từ sau cái chết của Kizaki Hatsuyo (người yêu của Minoura), Minoura đã quyết tâm tìm ra nguy nhân cái chết của người mình yêu, cũng từ đây đã dẫn đến cái chết của Miyamagi Koukichi - một vị học giả “biết tuốt” cũng chính là một trong những người bạn thân ít ỏi của Minoura và những nạn nhân vô tội khác. Sau này, hai thám tử nghiệp dư trên đã phát hiện một hoang đảo biệt lập với xã hội, cũng là nơi mà tên đầu sỏ - cha nuôi của Moroto ichio giam chứa những người mang thân hình và tâm lý dị biệt và dùng họ làm tay sai đi tìm kiếm vàng mà người quá cố để lại.

Bên cạnh nhân vật thám tử Akechi, truyện trinh thám của Edogawa Ranpo còn có một kiểu nhân vật thám tử “nghiệp dư”. Đây là những nhân vật không xuất thân từ cảnh sát hay cơ quan điều tra chuyên nghiệp, thậm chí ban đầu họ không hề có ý định phá án. Tuy nhiên, do hoàn cảnh đưa đẩy hoặc vì sự tò mò cá nhân, họ vô tình vướng vào các vụ án bí ẩn và buộc phải tự mình tìm ra sự thật.

Năm 1929, Ranpo đã đưa yếu tố đồng tính vào trong tiểu thuyết của mình. Tác phẩm Đảo quỷ chính là minh chứng cho điều đó khi chúng kể về việc một bác sĩ nam rung động và say mê một nhân vật nam khác. Chính tình yêu mà Moroto Michio dành cho Minoura đã khiến cho cốt truyện thêm phần kịch tính, hấp dẫn hơn. Moroto không chỉ được khắc họa là một bác sĩ tài năng, điển trai mà còn rất chung tình, dám hy sinh và làm tất cả vì người mình yêu. Cái chết trong bệnh tật bi thảm của anh ta không chỉ phản ánh được sự bất công, cái nhìn định kiến của xã hội thế kỉ XX - khi con người ta chưa thực sự cởi mở với người đồng tính mà còn để lại những day dứt, nỗi buồn và thậm chí là cay cú cho người đọc. Hiện tại, đây vẫn là nhân vật để lại nhiều tiếc nuối và độ thảo luận cao cho câu chuyện.

"Đảo quỷ" là nơi tập hợp đủ những kiểu nhân vật dị hợm, quái đản trên một hoang đảo biệt lập khỏi xã hội: người lùn, cặp anh em song sinh bị dính liền vào nhau, người sống gọn trong chiếc hộp nhỏ, kẻ thiểu năng trí tuệ, người khuyết tật,... Điểm rùng rợn, kinh dị trong câu chuyện này nằm ở chỗ, đây không phải là những kẻ lập dị bẩm sinh mà là do "nhân tạo". Điển hình như cặp anh trai em gái dính liền nhau ban đầu là hai cá thể riêng biệt nhưng bị khâu ghép lại từ khi còn nhỏ, khiến cho chúng phải sống cùng với nhau cho đến khi trưởng thành. Người anh trai càng lớn càng bị hấp dẫn bởi em gái và dành tình yêu loạn luân cho em gái mình, thậm chí muốn tự tách cơ thể ra để quan hệ tình dục với em gái. Các nhân vật này là tổng hợp những kiểu người bị bỏ lại, được xem như kẻ ngoài lề trong xã hội Nhật Bản thời chiến. Đây cũng là sự phản ánh hiện thực xã hội Nhật Bản thế kỉ XX: những kẻ "không bình thường" luôn bị đẩy ra ngoài, bị nhìn nhận với ánh mắt kì thị, định kiến.

Khi vào truyện của Edogawa Ranpo, dường như tác giả cất tiếng nói phản tư, đảo ngược vị thế của những kiểu người được cho là dưới đáy xã hội trở thành những người nắm quyền lực cao nhất. Đây cũng là lúc những người được xem là bình thường trở thành kẻ yếu thế trong xã hội. Người đứng đằng sau thao túng và xây dựng nên mọi sản phẩm ở hoang đảo này chính là một người đàn ông dị dạng khuyết tật bẩm sinh. Chính ông ta là kẻ nuôi dạy, thao túng và đẩy những nhân vật chính - người có trí óc và thân thể lành lặn, bình thường rơi vào cảnh khốn đốn. Các nhân vật chính phải vật vã giải mã trò chơi, câu đố hiểm hóc của một kẻ khuyết tật. Trong hành trình này, rất nhiều người bình thường phải bỏ mạng dưới tay ông ta.

Dĩ nhiên cuối cùng, cái ác phải bị diệt trừ nhưng không thể phủ nhận những quyền lực, sự sắp đặt trong câu chuyện này nghiêng về tay những người dị dạng, lệch chuẩn. Như vậy, "Đảo quỷ" không chỉ là câu chuyện trinh thám mang yếu tố bạo lực, kinh dị mà còn truyền tải một suy ngẫm mang tính thời đại hơn: đã đến lúc chúng ta thay đổi cách nhìn đối với những người khuyết tật hay yếu thế trong xã hội.