DANH TIẾNG THỰC SỰ RẤT QUAN TRỌNG

“Nhất thanh, nhì sắc, tam hình”, trước khi thấy được cái “sắc’, cái “hình” của một người, ta thường nghe cái “tiếng” về họ để xem họ là người thế nào.

Danh tiếng không hề phù phiếm như bạn nghĩ, cũng chẳng phải là thứ phông bạt. Nó là một thứ tài sản rất quan trọng, có thể ảnh hưởng tới cả tiền bạc, sức khoẻ, thời gian của bạn.

Danh tiếng không phải là có địa vị cao hay thành người nổi tiếng. Nó là cách xã hội nhìn nhận, đánh giá và truyền tai nhau những nhận xét hay đánh giá đó về những gì bạn đã và đang nói hay làm gì. Là những gì mà người khác liên tưởng tới khi nghĩ về bạn.

Danh tiếng được xây dựng trong từng lời bạn nói ra, từng hành động bạn làm, và cả cách bạn sống. Những người gặp bạn sẽ nhìn vào đó và sẽ đánh giá xem bạn là người như thế nào, và có thể sẽ kể lại cho người khác nghe nữa.

Nó đặc biệt ở chỗ, khi bạn không còn trên đời, nó vẫn tồn tại rất lâu, người ta sẽ đánh giá xem bạn tốt hay xấu, bạn có nhân phẩm thế nào, v.v… sau khi bạn chết.

Chúng ta là sinh vật mang tính cộng đồng. Vì vậy, ta hay dựa vào những đánh giá của những người xung quanh về một ai đó, hay một cái gì đó, để quyết định xem có nên kết giao với người này hay không, người này có tốt hay không, có đáng tin hay không, trước khi gặp mặt hay giao kết. Có thể nói, danh tiếng là một bảo chứng xã hội về sự uy tín, năng lực, phẩm chất của một người. Chúng không hoàn toàn đúng, nhưng cũng không hoàn toàn sai.

Vì vậy, khi ta mua đồ trên Shopee của shop nào đó, ta đều xem đánh giá sao sản phẩm và bình luận. Khi ta đi xin việc, nhà tuyển dụng đặc biệt xem xét kỹ phần kinh nghiệm làm việc, thậm chí còn gọi cho cả công ty cũ của bạn để xem bạn làm việc thế nào. Khi ta muốn làm quen với ai đó, ta hay hỏi bạn hay người khác xem người ta muốn quen là người như thế nào.

Chắc bạn cũng chẳng lạ gì với vụ án với bé Na-Young ở Hàn Quốc. Thủ phạm Choo Do Soon hiện tại đã được tại ngoại, nhưng chắc cả đời ông ta sẽ phải sống trong cô độc vì tội lỗi mình gây ra là không thể dung thứ hay chấp nhận được. Vợ chồng ông ta giờ sống khép kín, ông ta không được đi ra ngoài trong giờ giới nghiêm. Đến cả chủ trọ còn có ý định đuổi vợ chồng ông ta đi vì không muốn cho một tên tội phạm ấu dâm thuê nhà.

Cái giá mà Choo đã phải trả không chỉ là số năm ngồi tù, số tiền bồi thường hay bị quản thúc tại gia, mà còn là sự quay lưng vĩnh viễn của cả một xã hội, nếu không muốn nói là tất cả các xã hội tại các quốc gia.

Thế mới thấy, chỉ cần bạn bị mang tiếng xấu, gần như mọi người trong tập thể sẽ quay lưng với bạn, hay ít nhất là cảnh giác khi tiếp xúc hoặc làm việc với bạn. Nếu bạn bị bóc phốt trên mạng vì ngoại tình hay quấy rối người khác, thì bạn gần như không còn cửa sống. Sự quay lưng của cả một cộng đồng đáng sợ hơn bất cứ hình phạt nào, vì không ai có thể tồn tại được lâu trên thế giới mà không có sự tương trợ từ người khác.

Khi có tiếng xấu, bạn muốn nhờ ai việc gì cũng khó khăn, đi đâu cũng bị soi xét, làm gì cũng không thuận lợi. Điều đáng sợ hơn là, dù bạn cố chôn vùi tiếng xấu đó bằng những thành tựu của mình, hay cố giấu nhẹm nó đi, thì một ngày nào đó, cái “dớp” đó sẽ trồi lên và phá huỷ cuộc đời bạn. 

Thử tưởng tượng bạn là một anh chàng sau khi đã nhận ra lỗi lầm của mình trong mối quan hệ cũ với người yêu cũ vì bạn đã phản bội cô ấy, bạn hoàn lương, và bắt đầu làm quen với cô gái khác. Bạn cố xoá hết mọi dấu vết từ mối quan hệ cũ. Cô gái ấy và bạn tiến triển rất thuận lợi, chỉ thiếu bước tỏ tình nữa thôi. Rồi một ngày, bỗng cô ấy gửi bạn ảnh chụp màn hình bài phốt của người yêu cũ phốt bạn cắm sừng, hay đích thân người yêu cũ của bạn nhắn tin với cô gái đó là:

Dù bạn có cố thanh minh rằng bạn thay đổi như thế nào, cô gái ấy vẫn sẽ chấm dứt với bạn. Mà nếu không, bạn sẽ phải mất rất nhiều thời gian chứng minh bạn không như vậy nữa. Nỗi nghi hoặc của cô gái đó về bạn vẫn sẽ luôn tồn tại dù bạn có thay đổi thế nào.

Đó là cái dở thứ hai khi có tiếng xấu, đó là bạn đã bị mọi người ghét hoặc đề phòng trước cả khi gặp mặt. Tới lúc gặp nhau thật, bạn đã ở thế rất yếu vì phải chứng minh rằng:”Tôi không xấu như các người nghĩ đâu!”

Với một người bình thường như Choo Do Soon đã phải trả giá đắt như vậy, thì cái giá của một người nổi tiếng hay một doanh nghiệp có tiếng tăm phải trả khi dính chàm còn lớn hơn nữa. Hẳn bạn vẫn còn nhớ chuyện của Quang Linh vlog rồi chứ?

Tiếng xấu luôn lan truyền nhanh và để lại lâu hơn, vì con người luôn có xu hướng nhìn vào điều tiêu cực để phòng tránh rủi ro. Đó là bản năng sinh tồn từ ngàn năm nay.

Tiếng xấu khó phai, nhưng không phải là không thể khiến mọi người tin yêu bạn lại một lần nữa. Tin tôi đi, nếu điều đó là sai thì Hoàng Thuỳ Linh đã không thể tái xuất thành công như vậy đâu.

Cách duy nhất để gây dựng (lại) danh tiếng, kể cả khi đã bị tiếng xấu, đó là sống thật bình thường như bao người khác, cư xử chừng mực, không làm tổn thương người khác. Và điều quan trọng nhất, là cố gắng không phạm phải những cái mà cả xã hội cho là không thể chấp nhận được, như là: ngoại tình, vô ơn bạc nghĩa, vô phép tắc,v.v....

Tạo ra giá trị không nhất thiết phải thiết kế dự án xịn xò hay làm điều đao to búa lớn. Nó chỉ đơn giản là bạn cầm chổi ra quét khoảng sân chung giữa các nhà thôi, hay bạn có những phép tắc ứng xử cơ bản như nói lời cảm ơn, lời chào, hoặc biết cách khiến người khác thấy thoải mái khi ở bên bạn.

Tất nhiên, ta không thể làm vừa lòng tất cả mọi người, sẽ có người không thích ta. Bạn cũng không cần phải cố trở thành idol hay influencer để có tiếng tăm tốt, càng không được phông bạt, cũng đừng cố làm hài lòng người khác. Bạn chỉ cần sống, ứng xử, làm việc sao cho đa số người xung quanh cảm thấy tốt về bạn, hay ít nhất là không nói xấu gì được về bạn.

Vì vậy, dù bạn làm gì, hay nói gì, hãy nghĩ về ảnh hưởng của nó, nếu không phải lên người khác, thì cũng là tới danh tiếng của mình. Cách bạn sống, làm việc, ăn nói có thể khiến tên bạn được nhắc đến với sự biết ơn, hoặc được ghi trong bài bóc phốt nào đó.