Có khi nào bạn cảm thấy bản thân mình chợt suy nghĩ nhiều hơn trước - "overthinking"- như cách mà các bạn trẻ nói? Rồi là bỗng một ngày bạn cảm thấy tự dưng bạn dễ toát mồ hôi, chỉ cần đi 200m thôi cũng khiến bạn "thở không ra hơi"? Rồi là, tự dưng bạn trở nên nóng nực. Nóng cả về cơ thể, cũng như là cảm xúc vì bất kể điều gì cũng khiến bạn bức bối? Và trong một lúc ngắm nhìn mình trong gương, bạn cảm thấy hình như chiếc cổ của bạn bỗng nhiên phình to ra. Áp tay vào cổ mình, bạn thấy nóng đến lạ thường và hình như động mạch cổ trở nên rõ ràng nhận thấy.
Nếu như một ngày bạn cảm thấy cơ thể mình có những biến đổi như vậy, hãy đến ngay một cơ sở y tế (tốt nhất là một bệnh viện tuyến thành phố trở lên) để thăm khám. Vì có lẽ, bạn đang mắc phải một căn bệnh rối loạn hormone tuyến giáp - Cường giáp.
Bài viết này mình viết nhằm để tuyên truyền tới các bạn căn bệnh này, dựa trên những trải nghiệm của mình trong quá trình phát hiện và chữa trị bệnh:
Cường giáp (Hyperthyroidism), đúng như cái tên của nó: "Cường" - hoạt động mạnh bất thường, "Giáp" - tuyến giáp. Nói ngắn gọn, đây là một căn bệnh liên quan đến sự hoạt động quá mức của hormone tuyến giáp (overactive thyroid), từ đó nồng độ hormone tuyến giáp trở nên tăng trong máu và sẽ gây ra hàng loạt các chuyển hóa xấu với sức khỏe.
Đó là cách giải thích dễ hiểu với căn bệnh này mà thông thường các bác sĩ sẽ nói cho bệnh nhân và người nhà. Tuy nhiên, đứng trên cương vị là một bệnh nhân đang trong giai đoạn chữa trị bệnh, mình nghĩ rằng cần thiết khi chúng ta hiểu về bệnh một cách cặn kẽ (vì đây là căn bệnh khá khó chữa, đặc biệt đối với người trẻ). Có thể bạn không cần hiểu quá sâu sắc như một bác sĩ. Kiểu như, bạn không cần phải cố gắng dùng não của bác sĩ để "tự kiểm kê" bản thân. Hãy hiểu chí ít là về cường giáp là gì, nguyên nhân gây bệnh, hormone tuyến giáp là gì, các loại thuốc mà bác sĩ kê và tại sao. Để từ đó, khi đi khám mà bạn không cần phải lo lắng khi chỉ biết nhìn vào dòng chỉ số mà chẳng hiểu tại sao. Hoặc chữa bệnh trong vô vọng và thậm chí còn không rõ ràng bản thân đang và sẽ gặp phải những nguy hiểm như thế nào. Bởi vậy, mình sẽ cố gắng giải thích cho các bạn.
Đầu tiên, chúng ta sẽ đi từ góc độ "khoa học": Điểm mặt hormone tuyến giáp. Có nghĩa là, tuyến giáp chúng ta sẽ sản xuất ra 3 loại hormoe
TSH (Thyroid Stimulating Hormone): Đây là hormone đóng vai trò "điều chỉnh" sự tăng lên hay giảm xuống của hai hormone tuyến giáp còn lại (là FT3 và FT4). Có nghĩa là, hormone này sẽ "cảnh báo" FT3 và FT4 nếu như chúng hoạt động bất thường bằng cách: TSH sẽ giảm để cảnh cáo rằng FT3, FT4 đang cao (cường giáp) và TSH sẽ tăng để nhắc nhở rằng FT3, FT4 đang thấp (suy giáp). Đó là lý do mà một người bị cường giáp sẽ được nhận về kết quả TSH thấp khi FT3, FT4 tăng. và ngược lại. Ở đây, chúng ta sẽ bàn về cường giáp mà sẽ ít nói về suy giáp (TSH cao, FT3 và FT4 thấp).
FT3 (Free Triidothyronie): Đây là hormone T3 tự do, có vai trò trong việc "điều chỉnh tốc độ" trao đổi chất. Nhưng mọi người cứ hiểu đơn giản, đây là hormone sẽ đóng vai trò cung cấp chất cho sự phát triển của FT4. Nghĩa là hormone FT3 sẽ như "lương thực" của FT4, là bộ máy ở nhà cung cấp sự gia tăng FT4. Thông thường ở người mắc cường giáp, FT3 sẽ thấp hơn FT4 ở những đơn vị nhất định. Như mình dựa theo kết quả xét nghiệm mới đây thì FT3 >29.85pmol/l, trong khi FT4 là >100pmol/l.
FT4 (Free Thyroxine): Nói ngắn gọn, đây là hormone "đi đánh" cơ thể mình. Và cái FT3 kia là thứ cung cấp nhiên liệu cho nó đi hại lại cơ thể.
Ở người bị cường giáp: TSH giảm, FT3 và FT4 tăng. Và ngược lại đối với những người bị suy giáp.
Mình cứ hiểu chung chung, FT4 là "thằng" đi đánh mình, còn thằng FT3 sẽ cung cấp lương thực. TSH là thằng đang cảnh cáo rằng 2 thằng kia đang dại dột quá!.
Ở những người mắc cường giáp nặng, TSH sẽ luôn ở mức <0.005mIU/L (dù bạn đi kiểm tra ở Bệnh viện Chợ rẫy). FT3 và FT4 sẽ theo đuổi nhau cho tới khi vượt quá 100pmol/l. Mình được đánh giá là người mắc cường giáp nặng, và theo như các lần kiểm tra cách 1 tháng 1 lần (nghĩa là hết 1 đợt thuốc), thì FT3 sẽ thường tăng ít hoặc tăng không quá 10 đơn vị. Nhưng FT4 thì tăng rất nhanh và cực kì nhanh nếu như bạn stress, bỏ thuốc hoặc đơn giản là khóc nhiều!. FT4 sẽ đạt điểm max là 100 và khi đó máy sẽ không đo được nữa (giống như TSH thì min sẽ luôn là 0.005)
Dạo gần đây, chỉ số FT4 của mình đã tăng lên 100pmol/l và tương tự với FT3, càng ngày càng tăng. Mặc dù mình đã chịu khó uống thuốc cũng như tránh "như tránh tà" với những sản phẩm mặn hoặc chứa nhiều iot, tuy nhiên thì bệnh của mình cũng chưa hẳn thuyên giảm. May ra thì, nhịp tim và huyết áp của mình sẽ đỡ hơn, giúp mình đi bộ được một đoạn dài hơn!.
Mình đã giải thích theo chiều hướng một chút "y học" ở phía trên về hormone tuyến giáp. Nói chung, tuyến giáp của chúng ta hoạt động tốt đi hay tệ đi là nhờ sự hoạt động của 3 dạng tuyến giáp trên. Bởi lẽ đó mà, chỉ có việc xét nghiệm chức năng tuyến giáp thì bạn mới có thể biết được tình trạng bệnh mình và các bác sĩ cũng có thể đưa ra phương án chữa trị tốt nhất.
Thế nhưng, theo sự tìm hiểu của mình ở đại đa số những người lớn tuổi và người trẻ tuổi (trong đó có cả mẹ mình, bạn bè mình những người không học những ngành liên quan đến Y - Dược) thì đều không rõ về cường giáp. Gần như mọi người sẽ nhầm tưởng sang đây là Khối U Tuyến Giáp (vì cổ to). Thậm chí, chính mình cũng từng là một nạn nhân của suy nghĩ ấy khi đáng ra phải đến khoa Nội Tiết của bệnh viện khám thì mình lại đến khoa Ung Bướu của bệnh viện Ung Bướu TP.HCM để thăm khám!. Nhưng mọi người nhớ nhé, đây là cường Giáp - Một căn bệnh liên quan đến sự hoạt động quá mức của hormone tuyến giáp, từ đó gây ra những biến chuyển tiêu cực đến cơ thể! Nếu như một ai đó có hỏi mọi người đang bị bệnh gì, hãy nói ngắn gọn: "Tuyến giáp đang hoạt động quá mạnh".
Và bởi vì đây là căn bệnh mà không phải ai cũng biết-để-nhận-biết, cho nên nếu mọi người gặp một vài tình trạng của bệnh thì cũng rất khó để mà nhận ra, nhiều khi đi khám lại thành "lợn lành thành lợn què". Chính mình cũng đã từng được nhận kết quả chưa hẳn đúng khi đi khám tại Bệnh viện Trung Uơng Thái Nguyên. Bản thân mình không biết tới bệnh này trước kia, nên khi gặp triệu chứng đầu tiên của bệnh là tim đập nhanh, mất ngủ, cáu gắt, mất kinh nguyệt 1 năm; thì mình đi khám. Bác sĩ kê cho mình hàng dài dòng trong đơn thuốc, trong đó có thuốc tránh thai. Vị Bác sĩ ấy có lẽ cũng đã nhầm nhọt. Chính mình sau đó cũng nghĩ đơn giản đi, không quan tâm đến bệnh mình nữa. Dù sau đó, tình trạng kinh nguyệt được cải thiện (tháng được tháng mất, tháng dài tháng ngắn), nhưng mất ngủ, cáu gắt, hay điển hình là nhịp tim nhanh (120 nhịp/ phút); vẫn không thuyên giảm. Cơ mà, mình cũng là một "nạn nhân" của "thế hệ gen Z", khi mà ở thời điểm này thì các bạn gần như quên đi sức khỏe của mình mà lao vào học tập, làm việc. Thế nên mình chẳng nghĩ gì nhiều, chỉ nghĩ rằng do mình có sức đề kháng "kém" hơn thôi. Và trong lòng mình cũng đang khắc cốt ghi tâm lời thoại của vị Bác sĩ kia, nên mình cũng không đoái hoài gì tới bệnh của mình.
Bỗng nhiên một ngày, mình gặp tai nạn. Một chiếc xe ô tô với biển 51 đã tông vào đầu chiếc xe máy của mình. "Đùng" một cái, mình ngã xuống đường. Mình cảm thấy đau đớn đến vô cùng tận, và chợt, mình thấy khó thở. Cứ như có một cục đá đè nặng trên ngực mình, khiến mình lao đao trong chính hơi thở mình. Và mình choáng váng, nôn mửa,...
Sau một hồi đấu tranh "cơn đau", mình ngồi dậy. Chiếc xe ô tô biển 51 đã khuất bóng còn mình thì nằm trên vũng bùn đau nhói và tức tối. Mình gượng dậy để dựng xe và cố gắng lái về tới Kí túc xá. Mình chạy liều mình về tới Trạm Y tế. Rồi cuối cùng mình vẫn phải ra viện.
Đó là giây phút mình được biết tới sự tồn tại của cường giáp. Bác sĩ nói mình bị cường giáp khá nặng và cần được theo dõi thêm. Nghĩ lại những triệu chứng lâm sàng trước kia mình gặp phải, mình càng giận vị Bác sĩ kia và bản thân mình hơn!.

Vậy thì, đâu là những triệu chứng lâm sàng của cường giáp?

Đầu tiên phải kể tới triệu chứng dễ thấy nhất: Cổ to. Dễ thấy nhất, nhưng không phải ai cũng để ý. Nếu như mọi người thấy cổ mình chỗ gần yết hầu bỗng dưng to ra (to bạnh 2 bên hoặc to nghiêng về 1 bên), hãy đi khám ngay. Kẻo "to hơn". Đồng thời, ở cổ cũng xuất hiện tiếng mạch đập khi bạn áp tay vào. Nhớ nhé, cổ có mạch đập mà cổ to ra thì không phải mang thai đâu!
Tuy nhiên, cổ to nhiều khi không rõ ràng và bạn có thể nhầm sang bệnh khác chẳng hạn. Nên mọi người cũng cần chú ý những đặc điểm sau đây nữa:
Mất ngủ, phải nằm trằn trọc cả đêm dài mà không thể ngủ được. Chợp mắt rồi cũng thao láo mà thôi.
Nghĩ nhiều hơn bình thường, mình phải nhấn mạnh và nói rõ hơn điều này. Nó không đơn giản là nghĩ về ánh mắt người đời hay những câu nhận xét ác ý từ những kẻ độc miệng nữa, vì những suy nghĩ này bạn sẽ chóng quên đi. Nhưng đối với những người mắc cường giáp, bạn gần như sẽ kẹt trong suy nghĩ của chính bạn. Đó có thể là những suy nghĩ từ người đời, nhưng thông thường là những suy nghĩ tự bạn "đẻ" ra. Nghĩ nhiều, rồi lo xa, rồi tiêu cực và mất đi niềm tin vào cuộc sống. Nhưng bạn lại không quá bi quan như những bệnh nhân trầm cảm. Vì những suy nghĩ này sẽ ăn mòn dần dần, khiến cho ngày nào bạn cũng phải nghĩ về nó hết. Như mình, mình cứ lo đi lo lại một vấn đề: "Chia tay". Mình cứ nghĩ về những trường hợp có thể khiến mình và bạn trai xa nhau, rồi mình lại tự dằng vặt mình. Điều đó xuất hiện trong suy nghĩ của mình hằng đêm, và khiến mình chẳng ngủ được. Hay là, mình cứ day dứt mà xót hết lòng khi nghĩ về một người thân rồi một ngày sẽ phải xa mình. Thế là mình khóc, mình cứ khóc cho sưng hết đôi mắt.
Vài điều nữa:
Bạn rất dễ mệt. Đi bộ 100m thôi cũng khiến bạn toát hết mồ hôi, nóng ran người rồi thở hổn hển. Việc đó khiến bạn sợ mà lúc nào cũng lắc đầu với những hoạt động thể chất! Mình cũng từng là một "nạn nhân" của Thể chất 1 trên trường! Mỗi buổi chiều học xong, mình lại như "chết" đi một lần. Mình cũng sợ vô cùng những bậc thềm cầu thang. Hồi xưa, mình toàn thích tự kỉ trên phòng ở tận tầng 3. "Nằng nặc" xin mẹ phải chuyển giường, tủ, bàn lên tận tầng 3. Vậy mà có lúc, mình lại sợ việc leo lên cầu thang. Mỗi một bước như những bước đi dài đằng đẵng, lên được phòng là mình hoan hô bản thân!
Nhịp tim của bạn sẽ luôn ở mức >100 nhịp/ phút. Đảm bảo luôn!
Còn gì nữa không?
Mình nghĩ một điều cuối cùng nữa, là về cảm giác. Tự nhiên bạn sợ nóng! Sợ khi bản thân phải sống trong cái nóng.
Tất cả những triệu chứng trên, nếu bạn "trúng số 3/6" thôi, là bạn có thể bóc trúng túi mù chứa "Cường Giáp" đó!. Nhưng mà, liệu có triệu chứng nào mà chỉ cần phát tiết ra thôi là 99% bệnh rồi?
Có chứ.
Nhớ nhé: nhịp tim nhanh và cổ to ra cùng với mạch đập rõ ràng, dễ nhận thấy.
Vậy thôi cũng gần như kết luận được ra bạn đang gặp tình trạng gì rồi. Nhưng để rõ ràng hơn, hãy tới một bệnh viện tốt để được kiểm tra.

Cho tới tận ngày hôm nay, mình mới biết được rằng cường giáp có thể tàn phá cơ thế như thế nào.

Cơ thể mình luôn trong trạng thái "tăng động". Nghĩa là mình mất đi sự bình tĩnh. Mình trở nên run rẩy trước mặt người lạ, đám đông. Mình lấy bấy và nói chẳng nên lời khi thuyết trình trước mặt đám đông. Mình cũng trở nên quá năng động, rồi lại tụt dần nhiệt. Đối mặt với một vấn đề tiêu cực, mình trở nên tiêu cực trong cách giải quyết. Thậm chí khi không giải quyết được rồi, mình quay ra "đánh" lại bản thân.
Mình mất đi khả năng "nghĩ" như một người bình thường. Mình dễ "ố dề" suy nghĩ, rồi lại tự dằn vặt bản thân.
Mình không thể hoạt động như người bình thường vì khi đi bộ xuống 1 tầng thôi cũng làm mình nghe thấy tiếng tim mình đập!
Mình liên tục tăng cân rồi lại giảm cân, cổ mình thì càng ngày càng to ra.
Mình cứ phải chịu cảnh tiêu chảy dài ngày (do nhu động ruột hoạt động mạnh).
Mình bị "mẫn cảm" với kinh nguyệt. Khi mình không còn có thể canh được ngày nào tới kì của mình. Ngày nào "vui vui" thì "nó" tới!.
Men gan của mình tăng cao và khiến da mình vàng hơn, ăn gì cũng chẳng ngon.

Vậy thì, điều gì khiến cho cường giáp xuất hiện trong đời bạn?

Mình cũng không rõ về vấn đề này. Mỗi người có một sức đề kháng, hệ thống nội tiết hay là một "base" sức khỏe khác nhau. Nên cách tiếp cận với bệnh cũng sẽ khác. Nhưng mình nghĩ, nếu bạn là một trong những người "ưa thích" những điều sau, thì khả năng bạn tiệm cận với bệnh là rất cao:
Thứ nhất, bạn rất thích nhấm nháp "muối". Tất cả các loại muối có lẽ sẽ phải quen mặt bạn! Mỗi khi nghĩ về cái gì đó mà không ra là bạn phải nhấm một "lưỡi" muối thì cơ thể mới chịu, mà nhiều khi chẳng vì gì, buồn miệng là ăn. Muối sẽ khiến cơ thể bạn rơi vào trạng thái "thừa iot" và khả năng cường giáp phát là rất cao. Tin mình đi, trước khi mắc bệnh thì mình từng là một "tín đồ" của muối Tây ninh đấy!.
Thứ hai, bạn thích ăn cay và ăn mặn. Cái này thì cũng giống cái trên thôi. Nhưng vô hình chung thì nó sẽ khiến tuyến giáp bạn bị tấn công đấy.
Thứ ba, bạn thường xuyên phải sống trong một môi trường sống "độc hại". Đây là một trong những nguyên do khiến bệnh tái phát (lý do hàng đầu luôn đấy). Cứ tưởng tượng, ngày nào bạn cũng phải chịu áp lực công việc chẳng hạn, ngày nào cũng đầu tắt mặt tối với nào giấy nào tờ. Hay là một đứa trẻ ngày nào cũng phải nghe những lời "răn đe" từ các bậc phụ huynh, mỗi ngày luôn. Lâu dần, cảm xúc tiêu cực sẽ tích tụ và sẽ dẫn tới cường giáp.
Nhìn chung thì cường giáp là một bệnh "lạ", nguyên nhân của nó cũng đa dạng. Thường thì là ở trên, không thì là di truyền.
Và cường giáp là bệnh rất nguy hiểm. Nếu không chữa, bạn sẽ gặp các vấn đề về tim mạch (như rung nhĩ, rối loạn nhịp tim hoặc suy tim); gan (men gan tăng cao); rối loạn nội tiết (chậm kinh, da sạm,...); vô sinh (đối với nữ); trầm cảm (suy nghĩ không tích cực); giảm sức đề kháng (dễ ốm, dễ bệnh, dễ mệt,...); giảm ham muốn tình dục (dư thừa hormone khiến cơ thể kiệt sức);...
Nếu bạn bị nặng hơn mà không chữa, bạn có thể sẽ tử vong nếu rơi vào cơn bão giáp trạng (cường giáp cấp). Khi đó, cơ thể sẽ xuất hiện tất cả các triệu chứng khiến cơ thể dần kiệt sức và tử vong trong khoảng chưa đầy 2 ngày!. Đây là đường link dẫn tới trang báo của bệnh viện Nội tiết TW về bão giáp trạng để bạn có cái nhìn rõ hơn về sự nguy hiểm của nó và cách để phòng ngừa cũng như phát hiện sớm để kịp thời cứu chữa: https://benhviennoitiet.vn/10470-2/
Cường giáp cũng là một căn bệnh khá là khó chữa. Đây là bệnh liên quan phần nhiều tới "sức khỏe tinh thần", do đó mà nó trở nên oái oăm hơn khi chỉ cần một luồng cảm xúc tiêu cực thôi cũng làm bệnh bùng phát. Có một số người không tác dụng với thuốc, thậm chí uống thuốc vào có thể bị "phản tác dụng" dẫn tới cấp cứu. Có những người mổ xong xuôi rồi, nhưng bằng một cách "thần kì" nào đó, bệnh bỗng nhiên lại tái phát?
Vì vậy những ai đã và đang chữa cường giáp hãy cố gắng chuẩn bị cho bản thân một tinh thần tốt và hãy chịu khó uống thuốc kháng giáp mà Bác sĩ đã kê. Việc bệnh có thuyên giảm hay không là nhờ vào sự cố gắng của các bạn. Tuy nhiên, với một số người, do một vài lý do mà không thể dùng thuốc; đành phải nhờ sự trợ giúp của mổ và sử dụng i-ốt phóng xạ.
Nhưng dù là sử dụng phương pháp nào, điều quan trọng nhất là cách mà chúng ta chữa bệnh.
Mình cũng là một bệnh nhân đang phải chữa bệnh. Rất may thời gian gần đây, nhờ tích cực dùng thuốc, mình đã đỡ nhiều hơn và dù kết quả không được "mấy khả quan"; sức khỏe nền của mình cũng tốt lên phần nào. Mình bắt đầu có thể leo cầu thang mà chỉ mệt như đứa bạn hay có thể ngủ được và bớt nghĩ suy phần nào!.
Mình nghĩ rằng ai cũng có thể chữa được bệnh, quan trong là cách mà các bạn nhìn nhận bệnh để hiểu bệnh để hiểu mình. Làm gì cũng vậy, phải biết thì mới đạt được mục đích.
Mong bài viết sẽ giúp người bệnh cũng như người đang tìm hiểu về bệnh có thể hiểu về cường giáp.
Chúc những bệnh nhân đang phải chữa cường giáp sẽ trở nên kiên cường hơn và mau chóng khỏi bệnh.
#Cường_giáp #Hyperthyroidism #Lifestyle #Healthylifestyle #Health
Thinking_Out_Loud Chuyện_thầm_kín