Con rồng cháu tiên: một nửa chúng ta đi leo núi, nửa còn lại lặn biển.

“Much of the evil in this world is due to the fact that man, in general, is hopelessly unconscious.”

― C.G. Jung, Modern Man in Search of a Soul

Chuyện cổ tích và các truyền thuyết rất quan trọng đối với sự phát triển của nhận thức. Chúng ta cần sự suy tư sâu sắc để có thể hiểu tường tận được chúng. Dưới đây là cách hiểu của mình về truyền thuyết nguồn gốc của người Việt.

50 con theo Âu Cơ lên núi, trở thành tổ tiên của người Việt, thành các vua Hùng lập quốc, còn 50 người con theo Lạc Long Quân xuống biển thì không biết đi đâu và làm gì. Nhưng nếu phân tích theo tính biểu tượng học và liên hệ với các tình tiết trước của truyện cũng như những chuyện cổ tích khác: biển cả và đại dương hay nước nói chung, luôn đại diện cho những thứ bí hiểm và khó lường, nếu không muốn nói là nơi tiềm ẩn những tai họa không thấy trước được mà con người luôn phải tìm cách chống chọi, vượt qua. Hơn nữa là nó luôn có sự lặp lại và bất biến. Vậy đi vô đó chi?

Thủy Tinh nổi sóng dữ mỗi năm, Mai An Tiêm lưu lạc đảo xa (và trở về cùng với thành tựu), chim thần chở hai anh em vượt biển để lấy châu báu với cái túi ba gang, vân vân. Tựu chung biển cả đại diện cho hỗn mang, đất liền là trật tự, và chúng ta về bản chất phải luôn luôn đấu tranh để đi trên con đường vặn vẹo giữa Yin và Yang. Khốn khổ thay cho thân phận con người khi vừa sinh ra thì đã ngâm một nửa mình vào tăm tối. The Shadow - khái niệm của nhà tâm lý học phân tích Carl Jung - là những phần tiêu cực của tâm trí như cảm xúc âm ỉ, bất mãn, nỗi sợ hãi, ham muốn, tức giận, và những phần của bản thân mà chúng ta thường giấu kín hoặc chối bỏ.  Việc chấp nhận và sống hòa hợp với cái bóng của mình là mấu chốt quan trọng  trong hành trình phát triển cá nhân và tinh thần, giúp một cá nhân hiểu và chấp nhận các phần tối của nhân cách mà họ thường chủ động hoặc vô thức lơ bỏ, từ đó dẫn đến sự cân bằng và sự trưởng thành toàn diện của tâm trí. Sự chấp nhận và chiến thắng phần tối của nhân cách là chìa khóa mà Lạc Long Quân muốn trao cho chúng ta.

Quay lại câu hỏi đi theo cha xuống biển để làm gì, ở phần trước của truyền thuyết, phần lớn thời gian phiêu lưu của Lạc Long Quân trước khi gặp Âu Cơ, ông đi đánh Đông dẹp Bắc nhưng không phải những trận chiến của con người với nhau mà toàn là diệt yêu quái kỳ bí như Ngư Tinh (sự tham ăn), cáo chín đuôi Hồ Tinh (sự dâm dục) và cuối cùng là Quỷ Xương Cuồng đại diện cho hỗn mang nói chung mà khi đó ông dùng nhạc cụ để đánh đuổi. Như trong truyện Jack và cây đậu thần, Jack cũng muốn lấy được kho báu quan trọng nhất của người khổng lồ đó là cây đàn Hạc (bữa nào rảnh viết về tính biểu tượng của âm nhạc - đại diện cho trật tự chứ giờ làm biếng quá). Sau đó có một chi tiết quan trọng nữa là Lạc Long Quân dạy nhân dân cách sống cho ra cha con, vợ chồng.

Tóm lại, chuyện con rồng cháu tiên chứa đựng kiến thức về tâm lý học sâu sắc, giải thích về bản chất thuần túy của con người về những hành trình quan trọng mà chúng ta bắt buộc phải đi: theo mẹ vượt núi lập quốc, xây dựng sự nghiệp và xã hội, đòi hỏi sự cố gắng và nỗ lực cá nhân để chinh phục thế giới vật chất. Song song đó là hành trình theo cha đi xuống biển, vào nơi tăm tối của tâm khảm. Ở đó chúng ta tiêu diệt những con yêu quái và trở nên thức tỉnh hoàn toàn. Cá nhân mình nghĩ hành trình đi vào bên trong này thú vị và quan trọng hơn về mặt ý nghĩa.