[Chuyện xăng dầu] Chuyện đo lường chỉ số xăng

Khi xăng E10RON95 ra mắt, TMT FIX lại tiếp tục mua xăng về xét nghiệm bằng máy K88600 để chỉ ra rằng cả chỉ số Octane và Ethanol đo được đều không đồng nhất với chỉ số được công bố. Trong đó, chỉ số octane được đọc là 94 (so với mức RON95 được công bố) và chỉ số ethanol lại được cảnh báo cao bất thường so với mức công bố (18.5% so với 10%). Điều gì được ám chỉ ở đây ai cũng rõ.

Ở phần trước, Mậu Bình đã chỉ ra khả năng máy đo chỉ số Octane cầm tay mà nhân viên kỹ thuật cơ khí ô-tô TMT FIX sử dụng chưa được hiệu chuẩn chính xác dẫn đến kết quả đo Ethanol không có cơ sở để đánh giá độ tin cậy. Ở phần này Mậu Binh chỉ ra thêm một vấn đề nữa cho thấy có t sẽhể không những TMT FIX không hiệu chỉnh máy khiến kết quả đo sai mà còn thật sự không biết cách sử dụng máy và đọc kết quả, nhưng vẫn rất tự tin vào số đo xét nghiệm vì K88600 được mua xách tay từ Mỹ.

Như trong hình đính kèm, người được coi là kỹ sư cơ khí ô-tô của TMT FIX sau khi đo đã dựa vào chỉ số (RON+MON)/2 để lần lượt chỉ ra số Octane của xăng A95, E5 A92 và E10 A95 lần lượt là: 92.1, 94.1 (Ethanol 14.5%) và 94.2 (Ethanol 18.5%). Đích thân người đó gọi đó là chỉ số Octane. Và những con số đó khá gần với số RON92 và RON95 được công bố nên dễ gây hiểu lầm máy đo đúng.

Nhưng (RON+MON)/2 không phải là cách đo chỉ số RON được công bố ở Việt Nam mà là chỉ số AKI của Bắc Mỹ (Mỹ và Canada). Còn tiêu chuẩn chất lượng ở Việt Nam chỉ dùng chỉ số RON mà thôi.

Ở Bắc Mỹ có ba loại xăng regular, midgrade và premium có chỉ số AKI và RON tương ứng như sau:

+ Regular: AKI 87 tương đương RON91-92.

+ Midgrade: AKI 89 tương đương RON93-94.

+ Premium: AKI 91-93 tương đương RON95-96 và RON97-98.

Như có thể thấy, trong xăng thương mại bình thường, chỉ số AKI thường thấp hơn chỉ số RON một khoảng thường là 4-5 điểm. Như vậy, nếu máy K88600 đã được hiệu chỉnh để đo đúng xăng ở Việt Nam thì chỉ số (MON+RON)/2 (AKI), chỉ số mà người trong clip gọi là chỉ số Octane, không thể có mức tương đồng cao với chỉ số RON như vậy được.

Thậm chí trong giấy ghi in kết quả của máy K88600 có ghi rõ chỉ số RON của các loại xăng được đo, cụ thể:

+A95: RON98.5

+E5 A92: RON 97.0

+E10 A95: RON 99.3

Rõ ràng kết quả đo được có độ lệch rất lớn cho thấy mức đo được cao hơn nhiều so với mức thực tế của xăng.

Ý kiến ủng hộ TMT FIX có thể lập luận rẳng vì xăng pha Ethanol vào nên chỉ số Octane bị đẩy lên cao. Nhưng lập luận này vô cùng bất hợp lý, bởi vì xăng A95 không có Ethanol nhưng chỉ số RON vẫn cao bất thường, chứng tỏ máy đo không chuẩn nên tính ra số RON bất hợp lý.

Ngoài ra, Ethanol có chỉ số Octane cao hơn xăng khoáng nên sẽ khiến chỉ số RON và MON tăng. Tuy nhiên, mặc dù theo máy báo Ethanol cao bất thường lên tới 18.5%, nhưng chỉ số RON của xăng E10A95 chỉ cao hơn xăng khoáng A95 là 0.8, thậm chí chỉ số MON của E10A95 còn thấp hơn xăng khoáng A95 là 0.5. Đây là điều vô cùng bất hợp lý, cho thấy các giá trị được đo không nhất quán về mặt kỹ thuật.

Và thực tế là máy cũng nhận ra điều đó và đã có dòng cảnh báo "* WARNING *** VALUE TOO HIGH"** ngay bên dưới kết quả đo nồng độ Ethanol. Nhân viên TMT FIX suy diễn cho rằng mức Ethanol quá cao, trong khi thực tế có tới xăng E15 thông dụng bên Bắc Mỹ, thậm chí cả E20 và E85 thì nồng độ đấy không phải là cao.

Thực tế, dòng cảnh báo này có nghĩa là máy đã thừa nhận con số 18.5% đó không có căn cứ, nằm ngoài phạm vi máy coi là bình thuờng đáng tin cậy. Con số đó có thể là do mẫu đo đã nằm ngoài dải hoạt động chuẩn không phù hợp với bộ dữ liệu tham chiếu mà máy đang sử dụng, buộc máy phải nội suy ra con số có độ tin cậy thấp.

Từ các kết quả trên phiếu in từ máy K88600, có thể thấy rẳng: Một là nhân viên của TMT FIX chỉ biết thực hiện thao tác vận hành máy đo K88600 nhưng không biết cách đọc kết quả của máy, diễn giải sai chỉ số AKI thành chỉ số RON và thậm chí không hiểu được cảnh báo của máy. Và hai là sự thiếu nhất quán giữa các chỉ số RON, MON, AKI và Ethanol thể hiện khả năng cao máy chưa được hiệu chỉnh để đo đúng xăng tại Việt Nam nên đã đưa ra kết quả không đáng tin cậy.

Vấn đề không nằm ở máy K88600 mà là nằm ở cách sử dụng, hiệu chỉnh và diễn giải kết quả đo. Niềm tin máy mua từ Mỹ về nên đo đạc tốt nhưng lại thiếu kiến thức về sử dụng máy cũng như kiến thức về khác biệt về hoá dầu giữa 2 thị trường Bắc Mỹ và Việt Nam đã khiến cho kết quả đo đạc có sự sai lệch nghiêm trọng.