Hãy thử tưởng tượng bạn đang sống trong thời kỳ của mùa đông, và tôi có một thử thách dành cho các bạn. Nếu bạn có thể ngâm tay vào một bát nước đá lạnh (5 độ C) trong 5 phút, bạn sẽ thắng 1 triệu VND. Nghe dễ dàng phải không? Nhưng ngâm tay vào bát nước đá 5 độ trong cái lạnh của mùa đông chẳng khác gì tra tấn. Tuy nhiên, đây là một thí nghiệm rất nổi tiếng được thực hiện bởi Kelly College năm 2009. Thí nghiệm liên quan đến 67 người tham gia, nhưng chỉ có 10 người chịu đựng được trong 5 phút. Thú vị là, bí quyết của 10 người này vô cùng đơn giản: chửi thề. Và con người không chỉ chửi thề trong những thí nghiệm như thế này.
Chửi thề từ lâu đã là một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta.
"Nhưng mày đi trước, ăn tao trước. Sao? Mày tưởng bố mày từ chợ về à? Mày bị sao vậy? Mày thích gì? Mày thích gì?..."
Lý do con người chửi thề xuất phát từ bộ não của họ. Về mặt sinh học, lời nói bình thường được kiểm soát bởi vỏ não trước trán. Trung tâm điều hành cấp cao của não bộ, chịu trách nhiệm cho các chức năng như suy nghĩ và giải quyết vấn đề. Đây là nguồn gốc của câu nói cổ, "Những người có nhiều không gian thì thông minh." Chửi thề thì ngược lại. Hành vi này chủ yếu được xử lý bởi các vùng não như hạch nền và hạch hạnh nhân. Hai khu vực này liên quan đến các phản ứng bản năng như trí nhớ và cảm xúc. Do đó, chửi thề là tự phát, tự động, và thường xảy ra khi cảm xúc dâng cao. Nói đùa thì, nếu bạn nói chuyện như một người lớn suy nghĩ thấu đáo, thì chửi thề giống như một đứa trẻ bốc đồng. Do đó, lý do cơ bản tại sao con người chửi thề là để giải tỏa cả cảm xúc tiêu cực và tích cực theo cách bản năng nhất.
"Cút mẹ mày đi..."
Chửi thề giúp cải thiện lưu thông máu và kích thích giải phóng endorphin, hormone hạnh phúc. Do đó, sau khi "rửa miệng", chúng ta thường cảm thấy tim đập nhanh hơn hoặc tâm trí bình tĩnh hơn. Khi chúng ta vui mừng quá mức, như khi đội U23 Việt Nam vô địch, buột miệng vài câu để bày tỏ sự phấn khích. Khi chúng ta ở trạng thái cảm xúc tiêu cực, xu hướng chửi thề là để xúc phạm người khác nhằm thỏa mãn sự thất vọng hoặc đau đớn của mình. Lúc đó, adrenaline được giải phóng ngay lập tức, khiến chúng ta chịu đựng tốt hơn các cảm giác khó chịu. Đó chính là những gì xảy ra với những người chửi thề trong thí nghiệm nước đá. Đây là một ví dụ tiến hóa rất thú vị của loài người. Thay vì dùng bạo lực thể chất, vừa mệt mỏi vừa nguy hiểm, chúng ta dùng lời nói như những cú đấm cảm xúc mạnh mẽ tương đương để làm nhục đối phương hoặc giải tỏa cảm xúc. Một ví dụ phổ biến của loại xúc phạm này là muốn quan hệ tình dục với mẹ của người khác.
Nhưng mỗi văn hóa có cách thể hiện sự thiếu tôn trọng khác nhau. Trong văn hóa Việt Nam, chúng ta thường xúc phạm nhau bằng từ như "chó", "lợn", "bò" vì những hình ảnh này liên quan đến sự thấp kém. Nhưng đối với người Mỹ, những thứ như vậy hầu như không làm họ bận tâm. Đơn giản vì họ coi động vật là bạn thân nhất của con người. Ngược lại, có những từ chửi thề rất phổ biến ở phương Tây, nhưng khi mang về Việt Nam, chúng không nghe đủ mạnh...
Vì chúng không cộng hưởng với giá trị văn hóa của chúng ta. Chưa kể mỗi cá nhân có tiêu chuẩn riêng. Có những từ bạn nghĩ là xúc phạm sâu sắc, nhưng có thể không phải vậy đối với người nghe. Trong một số trường hợp, họ thậm chí nhầm nó là lời khen. Và chúng ta không nên dùng những từ nhẹ nhàng như "nhìn", "ngửi", "bàn", "ghế" để xúc phạm nhau. Hãy nghĩ xem, nếu bạn xúc phạm ai đó bằng cách nói "nhìn mẹ mày"...
Hoặc "mày ngu như cái bàn", thì nghe khá ngớ ngẩn phải không? Chúng ta dùng từ cấm kỵ để chửi thề. Đơn giản vì đó là cách nhanh nhất và hiệu quả nhất để gây sốc và làm nhục người mà bạn ghét.
Vậy nên, chửi thề không phải như mà bạn có thể chửi thế nào cũng được. Nó chỉ hiệu quả nếu đúng người, đúng lúc, và đúng từ. Bên cạnh việc bày tỏ cảm xúc, chúng ta còn chửi thề để cải thiện giao tiếp. Những lời xúc phạm thu hút sự chú ý hơn và ngay lập tức thu hút sự chú ý của người nghe. Ví dụ, khi chơi game, đôi khi chúng ta phải nói vài lời chắc nịch với đồng đội để họ chơi đúng cách. Nếu chỉ khích lệ nhẹ nhàng và phân tích chiến thuật như một bà mẹ.
Thì có nguy cơ cao chúng ta chơi đến năm sau vẫn chưa chắc thắng. Hoặc, khi tỏ tình với crush, bạn nên từ chối thẳng thừng bằng cái gì đó như "Tao nghèo rớt mùng tơi, chỉ có chó mới yêu tao", để họ tỉnh mộng. Và cuối cùng, chửi thề cũng có thể là cách xây dựng mối quan hệ.
Tình bạn thực sự chỉ hình thành khi bạn bè có thể tự do xúc phạm nhau mà không ai cảm thấy bị xúc phạm. Trong môi trường đủ an toàn và quen thuộc, anh trai lý trí, vỏ não trước trán, có xu hướng can thiệp ít hơn, cho phép các phản ứng bản năng được bày tỏ dễ dàng hơn. Lúc này, chửi thề trở thành tín hiệu của sự tin tưởng, thoải mái, và đồng điệu giữa những người trong cùng mối quan hệ.
Ngày nay, giới trẻ thoải mái hơn nhiều với ngôn ngữ thô tục. Đôi khi chúng ta chửi thề chỉ để thêm từ làm câu nghe tự nhiên hơn. Và đó là lý do chúng ta nghĩ ra đủ loại viết tắt, vừa tiện dùng vừa làm chữ viết đỡ nặng nề hơn. Cuối cùng, nếu chửi thề không cần thiết, nó đã biến mất từ lâu. Vậy nên lần sau khi bạn buột miệng chửi thề vì đau, giận, hoặc vui mừng, hãy nhớ rằng không phải vì bạn thiếu đạo đức, mà vì bạn đang rất con người.
Đừng lạm dụng chửi thề vì điều đó, như tôi nói, đó là phần rất bản năng của nó. Cách tiếp cận tốt nhất là đúng người, đúng lúc, đúng từ. Nếu không, bạn dễ bị gắn mác là người thiếu văn minh.
Tâm_lý_học