Cái não trạng địch - ta!

Ta và địch viễn miên chẳng thể đội trời chung. Họng súng của ta hướng thẳng băng và lạnh lùng về phía địch, trong khi lưỡi dao của địch sắc lẹm chĩa về phía ta. Không chỉ là thế một mất một còn, những nỗ lực triệt hạ đối thủ còn là một cuộc chơi tranh giành cái chính danh và chính nghĩa. Không chỉ là thắng và thua, sự tiêu trừ tàn khốc của trò chơi ta – địch hướng thới hiện thực hóa câu thành ngữ: “Thắng làm vua, thua làm giặc”, nơi mà kẻ thắng hiển nhiên nắm ngọn cờ chính nghĩa trong tay.

Cái não trạng địch – ta, một thứ não trạng ái kỷ như thế ấy, đóng vai trò như một lăng kính trung gian trong quan hệ diễn ngôn giữa người với người. Nó biến sự phát biểu, mà tất nhiên đằng sau là tư tưởng, trở thành hoặc một ẩn dụ cho vũ khí hủy diệt, hoặc một ẩn dụ cho sự phòng vệ. Bước vào trò chơi địch – ta là bước vào cuộc chơi nhị nguyên nhân quả, nó buộc ta phải tìm cách thắng, buộc ta phải đẩy đối phương vào thế thua.

Qua lăng kính của não trạng địch – ta, sự bày tỏ trở thành sự khiêu khích. Lăng kính này triệt tiêu đi một lẽ trừu tượng cơ bản nhất của các mối liên hệ: cái tương quan.

Cái tương quan tự thân nó chẳng thể nào được coi như đồng nhất với cái nhân quả. Cái nhân quả có tính nhị nguyên, cái tương quan có tính đa nguyên. Cái nhân quả tìm về một sự triệt tiêu và ấn định, cái tương quan hướng đến sự đồng thời và đan xen chồng chéo.

Liên kết giữa người với người thông qua sự biểu đạt ngôn ngữ suy cho cùng tự nó xây lên một mạng lưới dày đặc của những sự đồng thời, khai minh cho sự va quệt của triền miên những hệ thống, mà trong mạng lưới chằng chịt ấy, sự tiêu phá cũng chính là sự bổ sung, cái bất đồng cũng lại vừa là cái khuyết thiếu. 

Ấy vậy mà não trạng địch – ta đẩy người ta vào một võ đài một sống một còn, những nỗ lực tiêu phá địch đồng nhất với những nỗ lực đưa ta lên thượng đài chính nghĩa.

Và nếu ta có cố tách mình ta khỏi diễn ngôn địch – ta ấy, điều ấy là chẳng thể nào, dẫu cho có giữ cho mình thái độ trung dung thuần khiết tới mấy, ta cũng trở thành kẻ địch!