Tiếng chim hót trong bụi mận gai - Colleen McCullough
Lời đề từ của tác phẩm
Có một truyền thuyết về con chim chỉ hót có một lần trong đời, nhưng hót hay nhất thế gian. Có lần nó rời tổ bay đi tìm bụi mận gai và tìm cho bằng được mới thôi. Giữa đám cành gai góc, nó cất tiếng hót bài ca của mình và lao ngực vào chiếc gai dài nhất, nhọn nhất. Vượt lên trên nỗi đau khôn tả, nó vừa hót vừa lịm dần đi, và tiếng ca hân hoan ấy đáng cho cả sơn ca và họa mi phải ghen tị. Bài ca duy nhất, có một không hai. Bài ca phải đổi bằng tính mạng mới có được. Nhưng cả thế gian lặng đi lắng nghe, và chính Thượng đế trên thiên đình cũng phải mỉm cười. Bởi vì tất cả những gì tốt đẹp nhất chỉ có thể có được khi ta chịu trả giá bằng nỗi đau khổ vĩ đại... Ít ra là truyền thuyết nói như vậy.
Đúng, đã đến lúc phải thừa nhận: tất cả đã sụp đổ, đã đến lúc vứt bỏ sự kiêu hãnh ngu ngốc và cố cứu vớt những gì có thể cứu vớt được trong đống đổ nát. Họ cưới nhau vì những động cơ sai lạc: Liuc bị cám dỗ vì tiền của nàng, còn nàng muốn chạy trốn khỏi Ranfơ đờ Brikaxxa đồng thời thử gìn giữ Ranfơ cho mình. Họ cũng không hề làm ra vẻ yêu nhau, thế mà chỉ có tình yêu mới có thể giúp họ khắc phục được cái mớ bòng bong phiền phức xuất hiện vì họ mong muốn những điều khác hẳn nhau và mưu cầu những cái khác hẳn nhau.
Luic là hình bóng trong tấm gương tối, còn Ranfơ chói lòa như ánh mặt trời, và giống như mặt trời, ông là đối tượng không thể nào với tới được.
Mecghi đặt lá thư sang bên cạnh. Ông ấy biết, ông ấy biết. Rút cục thì ông ấy biết. Ông ấy nghĩ gì, có buồn lắm không? Tại sao, tại sao ông ấy đẩy nàng đến nước này? Kết quả chẳng có gì tốt lành. Nàng không yêu Luic và sẽ chẳng bao giờ yêu anh. Luic chỉ là sự thay thế, nàng sẽ có với anh những đứa con giống như những đứa trẻ mà Ranfơ Brikaxxa có thể cho nàng. Trời ơi đầu óc nàng rối loạn hết rồi.
Nàng âu yếm xoa vuốt cánh tay trần đến khuỷu của ông:
- Ranfơ, mình thân yêu, em hiểu. Em biết, em biết hết... trong mỗi chúng ta đều có một cái gì mà dù có gào khóc thế nào đi nữa ta cũng không vượt qua được nó. Chúng ta là như thế, và không làm thế nào được. Mình ạ, như con chim nọ trong một tiểu thuyết cổ của dân tộc Xentơ: lao ngực vào chiếc gai của bụi mận, và khi trái tim bị xuyên thủng thì cất tiếng hót và chết dần. Nó không thể làm khác đi được, số phận nó là như thế. Cho dù chính ta biết rằng sảy chân, thậm chí biết trước khi ta đi bước đầu tiên thì điều đó cũng không ngăn giữ được gì; không thể thay đổi được gì; phải không nào?
Mỗi người hát bài ca của mình và tin chắc rằng chưa bao giờ thế gian nghe thấy bài hát nào hay hơn. Chẳng lẽ mình không hiểu sao? Chính chúng ta tự tạo ra cho mình những chiếc gai nhọn và thậm chí không nghĩ đến việc ta sẽ phải trả một giá như thế nào. Rồi sau chỉ còn có việc chịu đựng và tự nhủ rằng ta đau khổ không phải là vô ích.
Chính đấy là điều tôi không hiểu. Nỗi đau khổ. Để làm gì những đau khổ ấy; hả Mecghi?
Lời kết của tác phẩm
Đã đến lúc chia tay với Đrôghêđa. Đã đến lúc từ lâu rồi. Hãy để những con người mới lập lại cái vòng tuần hoàn. Chính ta đã sắp đặt số phận của ta như thế, ta không đổ lỗi cho ai. Và không tiếc nuối về một phút nào cả.
Con chim mang chiếc gai của bụi mận cắm vào ngực tuân theo quy luật bất di bất dịch của thiên nhiên. Bản thân nó không biết sức mạnh nào buộc nó lao vào mũi nhọn và chết mà vẫn hót. Lúc mũi gai xuyên qua tim nó, nó không nghĩ đến cái chết sắp đến. Nó chỉ hót. Hót cho đến lúc mất tiếng đứt hơi.
Nhưng chúng ta khi lao vào bụi mận gai, chúng ta biết. Chúng ta hiểu. Tuy thế ta vẫn lao ngực vào bụi mận gai. Sẽ mãi mãi như thế.
Văn học Mỹ - Latin Cuộc sống