Biết trước thì đã giàu, chuyện nộp internship/ ms thesis ở Châu âu

Chuyện nộp hồ sơ cho các vị trí thực tập ở châu Âu của mình thì chỉ quanh quẩn các bước như lướt Linkedin, để ý hội nhóm trên WhatsApp của chương trình thạc sỹ mình đang học, mọi người có share cho nhau vị trí nào hợp lý không. Rồi sửa lại CV, Cover letter rồi gửi đi.

Nhưng có một số điều mình nhận ra khi nộp hồ sơ cho các công ty, cơ sở nghiên cứu và tổ chức về năng lượng tại Châu Âu mà mình muốn chia sẻ trong post này. Lưu ý là mình chỉ chia sẻ góc nhìn về ngành mình và tại Châu Âu, còn các ngành khác thì không phải chuyên môn, nên mình không có rõ.

Sơ lược qua, chương trình thạc sỹ (Ths) tại Châu Âu thường bao gồm 2 năm tương ứng với 4 kỳ. Ngoài ra ở một số nước, ví dụ là Anh thì chương trình Ths chỉ yêu cầu một năm. Ở kỳ cuối, mọi người sẽ phải viết luận văn Ths. Từ đây, sản sinh ra khá nhiều vấn đề.

Vấn đề đầu tiên, phải lựa chọn giữa một chủ đề và lương cho luận văn. Nếu vẹn cả đôi đường thì mọi chuyện đều đẹp rồi. Có những topic hay nhưng lương thấp, hoặc thậm chí không lương và ngược lại. Hoặc có khi cả topic dở và không nhận được đồng nào. Ví dụ ở Pháp, ngành mình, những công ty lớn thuộc tập đoàn Siemens như Siemens Gamesa, Siemens Energy thì lương khá cao, khoảng 1400 Euros/ tháng, đi kèm với đó là những phúc lợi xã hội tốt như cơm trưa, thẻ tập gym, v.v. Và ở Pháp thì bạn không cần phải xin Work permit để làm thực tập như Đức và Áo. Những lab ở Pháp, tiền lương theo giờ rơi vào khoảng 4.25 Euros. Hàng xóm của Pháp là Đức thì mức lương có thể rơi vào khoảng 15-17 Euros một giờ, tuỳ theo quy định của từng bang. Ví dụ như Fraunhofer IWES (nguyện vọng 1 của mình, nhưng trượt lên trượt xuống 💔). Hoặc Áo, lương thưởng khá cao, như INNO group 2615 Euros/ tháng trước thuế ✌🏻, tuy nhiên ở Áo, nhiều nơi yêu cầu bạn phải học tại Áo và có working permit. Điều tương tự cũng xảy ra tại Hà Lan, nhưng lương ở Hà Lan, thực tập một số nơi thuộc ngành mình thì không cao bằng, giao động tầm 625 Euros/ tháng. Thuỵ Điển thì lại là một câu chuyện khác, họ không yêu cầu phải có work permit, chỉ cần đăng ký Visa mobility với cục di trú. Cái này thì có thể điền form rồi gửi qua email rất tiện. Nhưng lương lậu ở Thuỵ Điển thì họ có thể trả lương , và theo đồng Kr, rơi vào khoảng 3000 Euros cuối kỳ thực tập. Tại sao, mình lại dùng từ “có thể”, vì có những nơi nếu họ đọc không thích thì họ chỉ trả mình một nửa, nếu luận văn chất lượng không chấp nhận được thì có thể không nhận được đồng nào :<. Xuống Nam Âu, tốt nhất là đừng xuống, vì ở Italy, nhiều nơi họ không trả lương intern. Ở Bỉ, họ cũng không trả lương, nhưng họ sẽ hoàn lại một phần tiền nhà (maximum khoảng 600-700 Euros gì đó), chi phí đi lại hoặc cơm trưa.

Tiếp theo, đó là loại hình. Nó có nhiều biển thể tên là Internship hoặc Ms thesis. Hai cái này khác nhau. Về mặt lý thuyết, bắt buộc bạn phải có Ms thesis cuối kỳ. Nhưng nếu họ cần tuyển intern, một số công ty sẽ không cho người hướng dẫn bạn (supervisor), bạn sẽ phải tự viết. Hoặc oái ăm hơn, nhưng cũng dễ hiểu, nếu chủ đề và nội dung thuộc hàng mật thì bạn có khi phải tự bịa ra một chủ đề mà tự viết. Rồi ở Đức, cũng có thêm hai dạng khác như Student Assistantship thì là làm việc ở viện nghiên cứu hoặc trường đại học, và số giờ có thể dao dộng trong khoảng 20 -40 giờ.

Điều thứ ba, mình nghĩ đó là cái quan trọng nhất. Đó là chuẩn bị hồ sơ thật tốt. Một lời khuyên, mình hay bảo mentees của mình trong các buổi mình mentor (mentor free nhé, không phải mentor service, gần một năm rồi mà mình vẫn khá cáu chuyện này 😑) là làm cái tài khoản Linkedin chuẩn chỉ xíu, rồi xem trước các nơi tuyển, chủ đề là gì, họ yêu cầu ứng viên cần phải có những tiêu chí nào. Từ đó, lên kế hoạch chuẩn bị trước. Năm ngoái, mình cũng làm như vậy, công việc mình muốn làm về mảng Hydrogen có liên kết với tập đoàn Total Enerigies của Pháp, và chỗ làm là ở toà nhà NEXT, khuôn viên đại học Paris Saclay. Mình chuẩn bị kiến thức trong gần 5 tháng. Nhưng đến một thời điểm, mình mất động lực và hứng thú với hydrogen nên mình chuyển sang mảng điện gió, và tính từ thời điểm mình bắt đầu chuyển sang đến lúc mình bắt đầu nộp hồ sơ là khoảng 2 tháng. Khá là gấp, nên mình cũng stress, cày ngày cày đêm để thoả mãn phần nào yêu cầu tiêu chí. Nhưng mọi chuyện khá là khó, vì một chủ đề thì lại bao gồm nhiều mảng, và một người thì khó mà chuyên gia hay biết hết về các mảng trong cùng một ngành được. Nên số email từ chối của mình cứ ngày càng một nhiều. Lần đầu bị từ chối cũng buồn, nhưng cho đến khi một ngày “ăn” khoảng 3-4 cái email từ chối thì nó bình thường. Để rồi cuối cùng, mình nhận được một lời phỏng vấn của một start-up về ứng dụng AI và điện gió tại Stockholm, Thuỵ Điển. Trộm vía là mình phỏng vấn một lần và ăn luôn. Tiếp theo là một lời mời phỏng vấn khác của trường đại học Oldenburg ở Đức, nhưng họ thông báo muộn nên mình đành từ chối.

Điều cuối cùng mình rút ra là thị trường việc làm cho ngành năng lượng ở Châu Âu càng lúc càng cạnh tranh. Cơ hội giảm đi, nhưng số lượng người nộp thì ngành càng nhiều. Một phần là do kinh tế của Châu Âu đi xuống, do Trump 😑 (mình có thể thích Trump vài điểm, nhưng về mảng năng lượng tái tạo thì …), chiến tranh sát sườn vẫn tiếp diễn.v.v. Vậy làm cách nào, bạn có thể nổi bật giữa hàng rừng ứng viên. Cách 1, không chính thống và không khuyến khích làm, đó là lươn như mấy anh Ấn Độ, Bangladesh. Tất nhiên không phải ai cũng thế, nhưng những người mình gặp để lại ấn tượng khá xấu trong việc học hành và nộp hồ sơ. Mấy anh này thì lươn CV, cover letter thì có tiếng rồi. Biết code mỗi “Hello World”, nhưng vẫn có thể tự tin ghi là “Python proficiency”. Lươn cũng có mặt lợi, chắc chắn là có không phải là không. Mục tiêu đầu tiên là phải vượt qua vòng đơn rồi vào vòng phỏng vấn. Nếu bạn không lươn, thì bạn cũng không có đủ kỹ năng, không đủ nổi bật và cũng không thể vào được, và kết quả là trượt. Nhưng tụi lươn thì có thể trượt, hoặc hót hay thì có thể đỗ, xác suốt 50/50 cao hơn mình rồi. Cách 2, không lươn, thì đành phải tự trầy ra tróc vảy thôi, tự lên kế hoạch và hoàn thiện các thứ rồi nộp. Chăm chút CV, cover letter, Linkedin, với trường hợp của mình, công ty nhận vì mình có làm một trang web từ Github (cái này mình học được nhờ mentee của mình chỉ lại). Bạn có thể làm bằng Github hay Wordpress, nói chung là tuỳ. Ngoài ra, thời điểm đó mình chưa biết nhiều về machine learning, thay vì nhảy thằng vào học các bootcamps trên Coursera hay Udemy (giờ bị Coursera thâu tóm rồi), thì mình có học lại các sách toán về đại số, giải tích và thống kê, v.v.. mình cũng nói với supervisor, người phỏng vấn mình, nên họ thấy cũng okay nên nhận. Cách 3, cũng là cách cuối, lươn khoảng 10-20% và thật 80%, mình tạm gọi cách này là “Good boys ain’t fun, bad boys ain’t gut” hay đừng làm Ashley mà hãy là Rhett Butler trong Cuốn theo chiều gió, đại loại là bạn vẫn lươn một phần nhỏ trong CV và Cover letter. Nếu nhận được phỏng vấn, thường các bạn có khoảng 1 tuần chuẩn bị thật kỹ, thì hãy chuẩn bị để học những khái niệm chung chung, rồi đi sâu vào nó. Độ lươn 10-20% thì đo lường được, giống như bạn nhảy từ cuối level A1.2 lên level A2.1 trong ngôn ngữ. Còn nếu nhảy từ A1.2 lên B1.2 hay B2.1 thì nó lại quay trở về Cách 1 rồi.

Kết bài, mình sẽ đưa ra một vài con số và mốc thời gian. Các cơ hội làm việc họ bắt đầu đăng bài từ khoảng tháng 9 đến tháng 1, hoặc có nơi thậm chí là tháng 2. Song song với đó, thời gian bắt đầu kỳ thực tập có thể từ tháng 1, 2, 3 hoặc 4. Thời hạn có thể từ 5-6 tháng hoặc có thể lên tới 8 tháng, 9 tháng hoặc 1 năm. Tuỳ vào trường hợp có thể coi đó là red flags hay không. Ví dụ nếu làm lâu quá thì có thể mức lương thấp, đồng thời nó cũng sẽ kéo theo, việc mình ứng tuyển cho công việc sau này (lần này là job, chứ không còn là internship nữa).

Với bản thân mình thì mình có nộp 40 đơn từ tháng 9 đến tháng 12, nhận được 2 lời mời phỏng vấn, interview 1, đỗ 1 ngày đầu tháng 12, sớm nhất trong track mình đi học ở Polito. Tháng 9, tháng 10, vẫn khá chill. Tháng 11 và tháng 12, mình với các bạn đã nhắn tin loạn xạ nhau lên rồi. Hôm nào gặp nhau cũng: “Mày có phỏng vấn chưa? “ “Chết rồi, nếu tháng hết tháng 11 này thì sang tháng 12 vẫn chưa có thì t pacnic mất”, hay sợ nhất là “Toang, internship đã như thế này rồi, không biết đến lúc apply job thì như thế nào”

Các bạn của mình, có người nộp ít hơn, nhiều phỏng vấn hơn, nhưng bị từ chối nhiều, mặc dù là dân Châu Âu, có lợi thế lớn, nhưng may cuối cùng cũng đỗ 1. Có người hiện tại vẫn chưa đỗ. Có người thì quay lại trường cũ ở Pháp làm.v.v.v