Bạn đang chỉ sống hay thực sự sống cuộc sống của mình ?

Tôi - một con nhóc 22 tuổi, vừa tròn một năm ra trường, hiện đang là Junior Marketing Specialist với mức lương 1x.000.000. 

Nghe cũng khá oách, với một đứa lần đầu khoác lên mình cuộc đời đi kiếm tiền của một người lớn thực thụ. Tấm bằng loại giỏi còn mới, công việc nine to five đúng chuyên ngành, sự nghiệp đi lên đều đặn. Ngày ngày đi làm, tiếp tục trau dồi bản thân như một chuỗi bánh răng tự động xoay đều…

Tất cả trông thật êm đềm, thật đáng mơ ước. Và đó là góc nhìn của một ai đó chỉ kịp lướt ngang qua cuộc đời tôi.

Nhưng sâu bên dưới lớp băng mỏng manh đó lại là một khối hiện thực khó đối mặt: khủng hoảng hiện sinh tuổi 22. 

Cơn khủng hoảng hiện hữu trong những giấc ngủ trưa mộng mị, ngắt quãng với những cú rơi chạm đáy lặp đi lặp lại. Bất kể tôi đã cố lờ đi, mặc định mọi thứ chỉ dừng lại trong mơ. Nhưng rồi, mọi chuyện  không còn dựng lại ở những giấc mơ, dần dần mọi thứ vỡ ra và tràn vào hiện thực.

Tôi thực sự trải qua cảm giác “ hụt “ dù vẫn đang “ sống”, kể cả lúc đang thức. Tôi rơi, rơi tự do mãi. Rơi từ ảo ảnh đến tiềm thức, rồi xoắn từ tiềm thức sang thực tại - một vòng lặp không thể đoán trước hồi kết.

Tựa những luồng điện len lỏi vào từng nơron, âm thầm tái cấu trúc ký ức và làm mụ mị tư duy. Suốt một năm qua, tôi chưa từng yên giấc trưa. Và rồi, đến một ngày, tôi đứng trước chiếc gương sáng loáng - nhưng lại không nhận ra người trong gương là mình nữa.

Chính lúc ấy, con bé từng cháy hết mình với niềm tin “Chỉ cần muốn là làm được - có đam mê thì sẽ tạo nên giá trị” bỗng đặt ra câu hỏi:

Tôi nhận ra mình đang bước vào đúng vùng mà Erik Erikson gọi là Khủng hoảng bản sắc (Identity crisis), giai đoạn con người hoài nghi về chính câu trả lời cho câu hỏi “Tôi là ai?”.

Khoảng cách giữa phiên bản tôi muốn trở thành và phiên bản đang xoay vòng trong guồng 9-5 ngày một rộng ra. Đó là “Self-discrepancy” - sự chênh lệch bản ngã khiến ta luôn thấy thiếu, thấy sai, thấy không đủ.

Ở tuổi 22, tôi cũng chẳng khác nhiều những người đồng trang lứa: vừa đi làm, vừa sống trong một thế giới ám ảnh bởi tiêu chuẩn, thành tích và so sánh. Chỉ một cú lướt newsfeed thôi cũng đủ trở thành phiên tòa vô hình: người ta đã đi xa đến đâu, còn mình thì đang đứng ở đâu.

Theo Thuyết So sánh Xã hội (Social Comparison Theory) của Leon Festinger, con người có xu hướng đánh giá bản thân dựa trên người khác - nhưng khi tần suất so sánh vượt quá khả năng chịu đựng của tâm lý, nó biến thành áp lực triền miên và dần bỏ bê những trụ giá trị thật sự cốt lõi trong phát triển sự nghiệp: tích lũy kiến thức thực thụ mang đến giá trị thật nhìn thấy được cho tổ chức.

Tôi mắc kẹt giữa hai nỗi sợ đặc trưng của thế hệ trẻ:

Hai nỗi sợ ấy chạy song song, kéo căng não bộ tôi như một sợi dây đàn mỏng manh. Tôi không cho phép mình chậm lại nửa nhịp. Lúc nào cũng phải tìm thêm, học thêm, làm thêm như thể chỉ cần dừng lại, tôi sẽ rơi khỏi quỹ đạo của phần còn lại thế giới. Mặt còn lại, trong chính vòng quay ấy, tôi cũng kiệt sức đến mức không còn muốn lao theo bất kỳ cơn gió nào nữa.

Và rồi, sau những tháng ngày ở giữa tâm bão, điều duy nhất còn lại là sự mơ hồ về chính mong muốn của mình. Tôi làm mọi thứ vì thấy người khác đang làm, rồi tự thuyết phục rằng: “mình cũng cần như thế.” Tôi tiếp nạp kiến thức liên tục nhưng chẳng đọng lại, bởi tâm trí không có một khoảnh tĩnh để chúng kịp chìm xuống đáy mà hóa thành hiểu biết.

Dần nhận ra tôi đang đi trên một con đường mà bản thân không thấy được không gian để phát triển, như một con tàu lạc quỹ đạo giữa vũ trụ - xoay vòng quanh những điều tưởng như có ý nghĩa, nhưng thực chất chỉ là các điểm sáng xa lạ mà tôi cố gắng bám víu.

Giữa trạng thái ấy, hình ảnh một ẩn dụ vũ trụ dần hiện ra: con người trong Interstellar, mải miết phóng tàu qua lỗ sâu để tìm kiếm sự sống ở những thế giới xa xôi, đặt hy vọng vào những hành tinh có vẻ hứa hẹn. Nhưng cuối cùng, điều cứu họ không phải “một nơi để chạy đến”, mà là giải được bài toán lực hấp dẫn - thứ quyết định khả năng đưa nhân loại thoát khỏi Trái Đất hấp hối.

Và nghịch lý ở chỗ: lời giải ấy chỉ xuất hiện khi Cooper dám rơi vào hố đen Gargantua, dấn thân vào nơi tối tăm nhất. Trong Tesseract khi lớp không gian bị bẻ cong, Cooper dùng chính trọng lực để gửi dữ liệu lượng tử về cho Murph, hoàn thiện phương trình và mở ra cánh cửa sống cho con người.

Ở tầng nghĩa mà tôi cảm nhận được, cuộc hành trình đó phản chiếu chính tôi: Tôi lao vào “vũ trụ bên ngoài” để tìm sự sống từ: cơ hội, danh xưng, thành tựu, các chuẩn mực lấp lánh. Nhưng tất cả chỉ là những hành tinh xa lạ mà tôi tưởng mình cần phải đặt chân đến. 

Điều tôi thật sự thiếu lại là trọng lực bên trong - chính những giá trị âm thầm, bền bỉ, luôn kéo tôi về với bản thể thật: điều tôi tin, điều tôi yêu, điều tôi thực sự muốn trở thành. Cooper chỉ có thể cứu được nhân loại khi chấp nhận rơi vào chính tâm điểm lực hấp dẫn ấy. Còn tôi, nếu muốn thoát khỏi quỹ đạo lạc hướng của mình, cũng phải đủ can đảm nhìn thẳng vào “trọng lực nội tâm” - nơi duy nhất có thể giữ tôi lại với điều chân thật.

Từ lúc nào không hay, tôi tự nhốt mình vào guồng hustle culture - nơi giá trị của một con người được đo bằng số giờ làm thêm, số dự án tham gia, số cơ hội “nghe có vẻ xịn”. Não tôi quen với nhịp dopamine nhanh đến từ thông báo, KPI nhảy số, video ngắn, checklist được tick vội… Những liều dopamine tức thời khiến tôi có cảm giác tiến bộ, nhưng lại bào mòn dần chiều sâu và sự hiện diện của tôi trong cuộc sống.

Điều đáng sợ nhất là: không ai trực tiếp ép tôi cả. Chính tôi là người nội dung hoá tất cả những tiêu chuẩn đó và hòa chúng thành giọng nói trong tâm trí bản thân, thúc giục, phán xét, yêu cầu tôi phải “cố hơn nữa”. Và dần dần, tôi khóa trái mình trong một phiên bản mà đến lúc nhìn vào gương, tôi không còn nhận ra đó là mình nữa.

Nhìn lại hành trình 22 tuổi, tôi nhận ra: điều khiến tôi mệt mỏi nhất không phải là công việc, không phải cuộc đời, mà là việc tôi cứ cố sống theo một khuôn đúc mà chưa từng hỏi xem nó có phải hình dạng thật của mình hay không.

Có những ngày tôi nghĩ: hay là mình đã đánh mất bản thân? Nhưng đến cuối cùng, tôi hiểu rằng bản thân không biến mất, suy nghĩ đó chỉ đang đứng ở một góc tối, chờ tôi đủ can đảm để bước tới và nhìn thẳng vào nó.

Và có lẽ, trưởng thành không phải là tìm ra câu trả lời, mà là học cách chịu đựng sự không chắc chắn; là chấp nhận rằng có những đoạn đời ta phải tự soi đường khi xung quanh quá tối để nhìn thấy bất kỳ lối ra nào.

Có lẽ “sống thực sự” không phải là chạy nhanh hơn, làm nhiều hơn, trở nên sáng hơn trong mắt người khác. “Sống thực sự” đôi khi chỉ là dừng lại đúng một nhịp, hít một hơi, và hỏi mình một câu mà ta đã né tránh quá lâu:

Nếu câu trả lời không phải “xuất phát từ mình”, không có cảm giác “thuộc về mình”, thì đó chính là điểm xuất phát. Không phải của cuộc đua, mà là hành trình bước đúng với bản thân.

Và tôi là 222 DNA - THE ALIGNMENT DNA. You’re at the right place and reading the right article needed.