Bài học từ lịch sử dành cho hiện tại và tương lai

Bạn thân mến,

Khi ngọn gió xuân tháng Tư lại về, chúng ta, dù ở xa hay gần, cũng đều có chung một niềm tự hào khi cùng nhau nhìn lại hành trình dài của dân tộc và cùng chúc mừng đại lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Thống nhất Đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025). Nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng dường như những bài học từ lịch sử vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt là dành cho những người trẻ đang song hành cùng với sự phát triển của thời đại công nghệ và toàn cầu hóa.

Nhìn lại quá khứ, đất nước ta thời chiến tranh là một quốc gia với vô vàn thiếu thốn. Chúng ta không có vũ khí hiện đại, không có nguồn lực dồi dào như các cường quốc. Nhưng điều mà chúng ta có là tinh thần đoàn kết, sự kiên cường và lòng yêu nước mãnh liệt - và đó mới chính là sức mạnh thực sự, là những "vũ khí vô hình" mà không cường quốc hay thử thách nào có thể đánh bại. Bạn có thấy không, hoàn cảnh của chúng ta ngày nay, dù khác về bối cảnh, nhưng ở một góc nhìn nào đó lại có điểm tương đồng kỳ lạ với thế hệ cha ông. Chúng ta đang đối diện với cuộc cách mạng công nghệ, với trí tuệ nhân tạo, với những thay đổi chóng mặt của thời đại số. Những người trẻ Việt Nam vẫn đang tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi tưởng như đơn giản nhưng lại chứa đựng nhiều trăn trở: "Mình là ai?" và "Chúng ta là ai?".

Khi nghĩ về lịch sử, về công cuộc cứu nước, giữ nước, và dựng nước, bên cạnh lòng biết ơn sâu sắc và sự tự hào, chúng ta có thể học hỏi và rút kinh nghiệm được những gì để chuẩn bị cho “cuộc chiến” của chính mình:

Thứ nhất, biết người biết ta, trăm trận trăm thắng. Các vị vua, vị tướng lĩnh của đất nước không chỉ văn-võ song toàn, mà còn am hiểu về địa hình đất nước và hiểu rõ về điểm mạnh và điểm yếu của cả quân ta và quân địch. Trong thời đại hôm nay, chúng ta cũng cần hiểu rõ bản thân, hiểu rõ nguồn lực và giới hạn của bản thân và của cộng đồng nơi mình đang sinh sống, đồng thời nhìn nhận thế giới một cách tỉnh táo để tìm đúng và hiểu về vị trí và vị thế của mình.

Thứ hai, sức mạnh của tinh thần đoàn kết. Sức mạnh tinh thần và sự đoàn kết chính là vũ khí lợi hại nhất đã giúp dân tộc ta vượt qua những giai đoạn khó khăn trong lịch sử. Ngày nay, bên cạnh việc khẳng định và thể hiện cá tính và tên tuổi cá nhân, chúng ta cũng cần trân trọng những sự kết nối và sức mạnh của cộng đồng. Đặc biệt là khi chúng ta may mắn được phát triển trong thời đại kỹ thuật số khi ngành Viễn thông và phương thức trao đổi - liên lạc đặc biệt thuận lợi và nhanh chóng. Mạng xã hội, nếu được khai thác triệt để và sử dụng cũng đúng mục đích, được quản lý và chỉ dẫn chặt chẽ, chính là một công cụ kết nối và lan truyền rất hiệu quả. Chúng ta cần duy trì và thậm chí khai thác mạnh mẽ hơn tinh thần cộng đồng và đoàn kết ấy, dù đang ở hoàn cảnh nào hay ở bất cứ đâu trên thế giới.

Thứ ba, tự tôn dân tộc song hành với khiêm tốn học hỏi. Cũng giống như ranh giới mỏng manh giữa “sự tự tin” và “sự kiêu ngạo”, hay “một niềm tin, lập trường vững vàng” và “tính bảo thủ, cứng nhắc”, chúng ta tự hào về đất nước và bản sắc dân tộc, nhưng đồng thời cũng cần biết tự nhìn nhận một cách khiêm nhường để nhận ra những điểm cần cải thiện. Tinh thần cầu tiến, ham học hỏi và không ngại thừa nhận sai lầm chính là chìa khóa để phát triển.

Khi đứng trước những thách thức và mâu thuẫn của thời đại mới - về cả lĩnh vực công nghệ, kinh tế, môi trường, và chính trị - đôi khi chúng ta cảm thấy bé nhỏ và lạc lối. Nhưng mong bạn hãy nhớ rằng, ông cha ta cũng đã từng đối mặt với những thách thức tưởng chừng như bất khả thi, nhưng họ đã vượt qua một cách dũng cảm và hiên ngang để cho chúng ta một cuộc sống hòa bình và độc lâp như ngày hôm nay. 

Bạn biết không, tôi tin rằng thế hệ những người trẻ Việt Nam đang học tập, làm việc và khám phá thế giới đang có trong tay một cơ hội lịch sử. “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” - vâng lời Bác dặn trong “Thư gửi học sinh nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”, ngày 15-9-1945 - chúng ta là những người đang và sẽ tiếp tục hành trình khai phá con đường mới cho đất nước. Chúng ta có thể kết hợp giữa một nguồn tài nguyên lịch sử - văn hóa - truyền thống dồi dào với những kiến thức hiện đại, giữa một lòng tự tôn dân tộc với tầm nhìn về cơ hội vươn ra toàn cầu. Tôi mong chúng ta sẽ không ngừng tự hỏi bản thân: "Mình có thể đóng góp gì cho cộng đồng và đất nước với vị trí và khả năng hiện tại?" Ngay cả khi bạn đang ở xa quê hương, mỗi kiến thức bạn học được, mỗi kỹ năng bạn rèn luyện, đều có thể trở thành nguồn lực quý giá trong tương lai. Và mong chúng ta giữ được tinh thần tích cực rằng không có thất bại, mà tất cả đều là những bài học. Mỗi lần vấp ngã là một lần bạn hiểu hơn về bản thân, về cả quá khứ và tương lai phía trước. Mong chúng ta không ngại thử thách và không sợ sai lầm. Mong chúng ta biết trân trọng những trang sử hào hùng và lấy đó làm những bài học và nguồn cảm hứng để tiến về phía trước.

Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Thống nhất Đất nước, tôi tin và mong rằng mỗi người trẻ chúng ta sẽ đều tìm thấy trong mình một nguồn động lực dồi dào đến từ niềm tin vào khả năng của bản thân và vào tiềm năng phát triển của đất nước để cùng chuẩn bị sẵn sàng cho những cơ hội và thời điểm chín muồi khi "thiên thời - địa lợi - nhân hòa".