Anne of Green Gables và Emily of New Moon: Hai hướng đi của tuổi trưởng thành

So sánh giữa Anne of Green Gables và Emily of New Moon thú vị ở chỗ: nhìn bên ngoài, chúng khá giống nhau. Cả hai đều được viết bởi L. M. Montgomery, đều xoay quanh một cô gái giàu trí tưởng tượng, lớn lên ở vùng quê và đi tìm vị trí của mình trong thế giới. Nhưng càng đọc kỹ, người ta càng nhận ra hai tác phẩm này đang nhìn cuộc đời theo hai hướng rất khác nhau.

Anne Shirley là kiểu người hướng ra ngoài.

Cô dùng trí tưởng tượng để làm cho thế giới trở nên đẹp hơn. Một con đường bình thường có thể trở thành “Con đường Trắng Vui Vẻ”, một hồ nước cũng mang một cái tên đầy thơ mộng. Anne không chỉ nhìn cuộc sống — cô phủ lên nó cảm xúc và ý nghĩa. Trí tưởng tượng của cô là cách để kết nối với mọi thứ xung quanh.

Emily Starr thì khác.

Cô không cố biến đổi thế giới bằng trí tưởng tượng, mà cố hiểu nó. Những khoảnh khắc Emily gọi là “the flash” giống một trực giác nghệ thuật hơn là mộng mơ — những giây phút cô bất ngờ cảm nhận được chiều sâu của sự vật và cảm xúc con người.

Nếu Anne giống một người kể chuyện về cuộc sống, thì Emily giống một người lặng lẽ ghi lại cách cuộc sống chạm vào mình.

Anne lớn lên trong một môi trường vẫn còn rất nhiều tình thương. Marilla nghiêm khắc, Matthew ít nói, nhưng cả hai đều cho Anne một cảm giác an toàn. Cô được phép sai, được học cách sửa sai, và quan trọng nhất là được yêu thương ngay cả khi chưa hoàn hảo.

Emily thì trưởng thành trong một không khí kín đáo và áp lực hơn. Tình cảm quanh cô thường đi kèm sự kiểm soát, kỳ vọng hoặc định hướng. Ngay cả những người thật sự nhìn thấy tài năng của Emily, như Dean Priest, cũng khiến người ta có cảm giác rằng họ muốn ảnh hưởng đến cô nhiều hơn mức cần thiết.

Vì vậy, Anne lớn lên nhờ được nuôi dưỡng.

Còn Emily lớn lên bằng cách tự giữ lấy mình.

Trong Anne of Green Gables, người lớn chủ yếu là những người dẫn dắt. Họ sửa Anne, uốn nắn cô, nhưng không cố chiếm lấy thế giới nội tâm của cô. Tình yêu ở đây có thể vụng về, nhưng khá trong trẻo.

Trong Emily of New Moon, ranh giới ấy mơ hồ hơn. Có những mối quan hệ mang cảm giác can thiệp sâu vào đời sống tinh thần của Emily, đặc biệt khi cô còn nhỏ và đang đi tìm bản sắc của mình. Điều đó khiến câu chuyện đôi lúc có một sự căng thẳng âm thầm mà Anne gần như không có.

Một bên là ảnh hưởng có giới hạn.

Một bên là ảnh hưởng có nguy cơ xâm lấn.

Anne of Green Gables luôn có cảm giác ấm áp. Dù Anne mắc lỗi, dù có những hiểu lầm hay tổn thương nhỏ, người đọc vẫn cảm thấy thế giới ấy cuối cùng sẽ dịu dàng với cô.

Emily of New Moon thì lặng và sắc hơn. Có những cảm xúc khó chịu, những khoảng cô đơn hay bất an mà câu chuyện không cố làm mềm đi. Emily phải tự học cách hiểu người khác, hiểu chính mình, và chấp nhận rằng không phải điều gì cũng có thể được chữa lành bằng sự lạc quan.

Có lẽ vì thế mà Anne là kiểu thế giới người ta muốn được sống trong.

Còn Emily là kiểu thế giới người ta phải học cách đối diện.

Anne dần học cách hòa hợp với thế giới xung quanh. Cô thay đổi, trưởng thành, bớt bốc đồng hơn, nhưng sự thay đổi ấy mang tính hài hòa.

Emily thì luôn giữ một khoảng cách nhất định với cuộc sống quanh mình. Cô ý thức rất rõ khi mình bị tác động hoặc bị dẫn dắt. Và dù đôi lúc mềm lòng hay dao động, Emily vẫn có một phần bên trong không muốn bị hòa tan vào người khác.

Anne thay đổi để hòa nhập.

Emily thay đổi nhưng vẫn giữ lại một vùng riêng của mình.

Với Anne, trí tưởng tượng là niềm vui sống.

Với Emily, viết lách gần như là bản sắc.

Emily không viết chỉ vì thích. Cô viết vì đó là cách duy nhất để hiểu chính mình và giữ lại phần sâu kín nhất của mình. Điều đó khiến hành trình của Emily cô độc hơn, nhưng cũng mang màu sắc của một nghệ sĩ rõ rệt hơn Anne rất nhiều.

Cả hai bộ truyện đều là những câu chuyện về trưởng thành, nhưng đi theo hai hướng khác nhau.

Anne of Green Gables nói rằng trưởng thành là học cách sống hòa hợp với thế giới mà vẫn giữ được trái tim của mình.

Còn Emily of New Moon lại giống một hành trình học cách bảo vệ bản thân trong một thế giới không phải lúc nào cũng dịu dàng.

Và có lẽ khác biệt đẹp nhất nằm ở đây:

Anne tin rằng thế giới có thể đẹp hơn nếu ta nhìn nó bằng ánh mắt khác.

Còn Emily hiểu rằng thế giới vốn phức tạp — và điều quan trọng là đừng để bản thân mình biến mất trong đó.