Chúng ta là ai? Nhiều ngàn năm qua, con người luôn khắc khoải đi tìm gia phả của mình để vẽ ra những lược đồ, những phả hệ.
Trái Đất là gì? Vũ trụ bao la này là gì? Cũng nhiều ngàn năm con người miệt mài khám phá, lớp sau nối tiếp lớp trước để có một đáp số ngày càng gần với chân lý hơn.
Để rồi, chúng ta có khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn. Chúng ta bắt đầu có toán, có lý, có văn, có địa, có sử, có hoá, có sinh … Có cả một bầu trời tri thức mở ra trước mắt chúng ta. Cả những công thức, cả những phương pháp để chúng ta tiếp tục kiếm tìm và khám phá.
Ai đã dẫn dắt chúng ta đến chân trời tri thức ấy ? – Là những người thầy, người cô đã đi cùng ta từ ngày ta được khai tâm – vỡ lòng.
Mẹ cha, gia đình, xã hội – trong đó có thầy cô – đã có công dưỡng dục, để ta không chỉ lớn người mà còn là người lớn.
Khi một em bé lạc trong rừng rậm Sumatra và được chó sói nuôi dạy thì em bé mãi mãi chỉ là một em – bé – nhiều – tuổi, chỉ là con mà chưa phải là người, bởi em ta không có tinh – thần – người, tình – cảm – người, buồn – vui – người, năng lực – người, văn minh – người.
Khi ta không được học hành, trí tuệ của ta chỉ là khu rừng hoang vu. Mặt Trời mọc như thế nào, máu tuần hoàn ra sao,… Nước tại sao không thể chảy từ thấp lên cao. Tại sao không phải là thế này mà là thế kia. Thầy cô là người gieo hạt giống cho ta, là người làm vườn để trí tuệ của ta có thể đâm chồi nảy lộc, để thành hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng cây trồng… Để em đủ vốn sống và tự mình bước tiếp trong cuộc đời.
Tất nhiên bản thân ta còn được học từ sách vở, từ máy tính, từ trường đời, nhưng trên tất cả, ơn nghĩa của thầy cô thì vô cùng lớn lao.
Cha ông mình gọi thầy là sư phụ. Sư là thầy, phụ là cha. Vì lòng biết ơn và kính trọng, người học trò ngày xưa đã đặt vị trí của người thầy ngang hàng với người cha.
Mong rằng, hằng năm, mỗi dịp 20/11, ta lại có thể nói lời biết ơn thầy cô, cùng nhau ôn lại những kỉ niệm thời học sinh cùng đám bạn niên thiếu.