Dạo này Hà Nội mưa thất thường quá, những cơn mưa rào, mưa bóng mây bất chợt trút xuống vào buổi sáng hàng ngày khiến tôi không kịp trở tay. Nhanh đến và cũng nhanh đi. Mưa theo vùng, đỏng đảnh hệt như con gái mới lớn, ẩm ương và khó đoán vô cùng dù dự báo thời tiết nói rằng tận hưởng một ngày "đẹp trời".
Những cơn mưa ở Hà Nội vô tình làm tôi nhớ đến mùa mưa ở Haiti. Trái ngược với Hà Nội, mưa giông (hoặc là mưa lớn) chỉ xuất hiện sau khi trời đã tắt nắng hẳn. Có lúc tôi bắt gặp mưa xuất hiện lúc trời nhá nhem, vào buổi xế chiều, nhưng trong trí nhớ của tôi, chẳng bao giờ nó xuất hiện vào buổi sáng, kỳ lạ nhỉ, đến khi trở về, quan sát những ngày mưa ở đây, tôi mới nhận ra sự đối lập này.
Ở Haiti có hai mùa mưa chính: đợt 1 từ tháng 04 đến tháng 6 và đợt 2 kéo dài từ tháng 10 đến hết tháng 11. Lí giải cho việc tại sao mưa chỉ ghé đến từ cuối chiều đổ về đêm, bằng tất cả các tài liệu khoa học tôi có thể tìm được trên mạng, tựu chung lại họ giải thích như sau:
1. Vì ở vùng khí hậu nhiệt đới, khá gần xích đạo (thủ đô Port au Prince cách xích đạo khoảng 2,000 - 2,200 km), Haiti nắng quanh năm, nhiệt độ đạt đỉnh vào khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều, tôi chưa thấy một buổi sáng nào ở PaP âm u hay bao phủ bởi mây mù, vì vậy mà khi nền đất được nung nóng mạnh sau trưa, không khí sát mặt đất ẩm và nhẹ đi, bốc lên cao tạo mây dông. Trên đảo có núi như Hispaniola (Haiti + Dominica Republic), gió mậu dịch gặp sườn núi và gió biển–gió đất hội tụ càng làm dòng khí bốc lên mạnh, nên dông thường đạt đỉnh từ chiều đến đầu tối.
2. Sau khoảng 11–14h, gió biển thổi từ biển vào đất liền gặp không khí nóng hơn trên bờ, tạo đường hội tụ—triggers mưa rào/dông. Địa hình núi–thung lũng của Haiti còn tạo tuần hoàn sườn–thung lũng buổi chiều, góp phần làm mưa nặng hạt hơn.
3. Hệ dông hình thành chiều có quán tính—chúng tổ chức thành cụm rồi tiếp tục hoạt động đến tối. Đêm xuống, gió đất thổi từ bờ ra biển cộng với các “luồng mát” (cold pool) của dông đẩy vùng mưa trôi ra ngoài khơi, nên ven biển hay thấy mưa đêm/mờ sáng. Khu vực Caribe còn có dòng tia tầng thấp Caribe (CLLJ): khi tương tác với gió biển–gió đất, nó liên quan tới tăng mưa về đêm/ rạng sáng ở một số nơi phía đông Antilles.
Ba lí do chính trên, lí giải cho việc tại sao mưa chỉ ghé chơi khi bóng nắng đã đổ đèo, ngả vàng trên những đỉnh núi đằng xa và trời dịu dần đi sau cả ngày gắt gỏng như muốn thiêu bỏng bất cứ thứ gì xượt qua.
Thật kì cục là mỗi lần nghe thấy tiếng mưa xối xả ngoài hiên, tầm tã như thác đổ ở PaP, tôi cảm thấy bình yên và thư giãn, những làn gió luồn qua khe cửa mang theo mùi hương của cỏ, cây, của nền đất trong mưa, như tái hiện những khoảnh khắc cơn mưa rào ngày hạ ở Hà Nội mà tôi luôn nhung nhớ. Gió quyện với một không khí hơi se lạnh khi cơn mưa dần tắt, chỉ còn tiếng lách tách, lộp độp nhè nhẹ vang lên từ những vườn cây ngoài sân, lại như tôi về những ngày đầu đón gió mùa đông bắc ở Hà Nội. Giây phút đó, chỉ có thể hãm một tách trà thơm, nghi ngút khói và lặng lẽ nhìn xa xăm, nhìn về hướng có Việt Nam, có Hà Nội, thay cho nỗi nhớ và sự thèm một bát bánh trôi tàu để làm ấm mình với tiết trời này.
Cứ vậy mà mưa xuyên màn đêm, đôi khi là giữa đêm, nghe tiếng mái tôn như được dội bởi hàng tấn sỏi đá, tôi giật mình tỉnh giấc. Ngoài đường, những người bán hàng rong đã về hết cả, đèn điện le lói, chỉ lác đác vài ba chiếc đèn đường gần công ty rọi xuống nền đường lũng trũng các vũng nước mưa, soi xuống những dòng nước chảy từ triền dốc chạy dọc xuống. Nhưng vào lúc cao điểm, những dòng nước đó dữ dằn, chảy xiết và cuồn cuộn hơn, hệt như khung cảnh tôi xem về dòng nước lũ trên các bản vùng cao ở thời sự hằng năm, duy chỉ có điều, nó không cuốn trôi nhà cửa, mà chỉ cuốn theo rác thải, cành cây ngọn cỏ từ núi đổ về, và sáng ngày hôm sau, việc dọn dẹp vệ sinh lại cảnh quan ngoài đường là điều tất yếu, khó tránh khỏi vào những ngày có mưa như thế này.
Trời hửng sáng, mặt trời ló rạng, trời như ngừng "khóc" để lại tươi cười, rạng rỡ, đầy sức sống qua ánh ban mai của buổi bình minh. Khung cảnh đó - hệt như đất nước này: có khó khăn, thử thách nhưng rồi lại vượt qua, ổn định và bình yên - để đón chờ những khó khăn tiếp theo.
Truyện ngắn Tản văn Nước ngoài Du lịch Châu Mỹ Review điểm đến