5 Lời Khuyên Để Học Tốt Tiếng Trung Cho Người Mới Bắt

Trước tiên, hãy làm quen với tiếng Trung bằng cách nghe người khác nói (hoặc hát). Điều này quan trọng là bởi vì bạn cần biết thứ ngôn ngữ mà mình muốn học nó nghe thế nào. Để khi nghe người khác nói thì ít nhất bạn biết họ đang nói tiếng Trung, dù có thể bạn nghe không hiểu.

Mình đã tiếp xúc với tiếng Trung từ khi còn nhỏ vì văn hoá của cả hai nước giao thoa nhau. Nhưng chỉ khi học tiếng Thái thì mình mới nhận ra việc làm quen với tiếng Trung trước cả khi bắt đầu học nó quan trọng thế nào. Với tiếng Thái, mình thấy ngượng mỗi khi nói chuyện, vì nghe không quen những gì phát ra từ miệng mình và cảm thấy kỳ quặc. Nhưng khi nghe nhiều hơn thì cảm giác đó đã biến mất. Nếu bạn nghe quen và bắt đầu cảm thụ được một ngôn ngữ rồi thì việc học sẽ dễ dàng hơn, cho cả kỹ năng nghe và nói.

Bạn có thể bắt đầu làm quen với tiếng Trung qua âm nhạc, qua phim ảnh để từ từ bước vào thế giới Hoa ngữ.

Bonus tip : Hãy làm quen với nhiều khẩu âm khác nhau để không phải bỡ ngỡ khi gặp người đến từ các vùng khác . Vì người Trung Quốc Đại Lục, Đài Loan, Hongkong có khẩu âm khác biệt khi nói tiếng Quan Thoại. Đó là chưa kể đến các vùng khác nhau ở Trung Quốc lại có khẩu âm riêng.

Phát âm luôn quan trọng, dù là bạn học ngôn ngữ nào. Nhưng đối với tiếng Trung thì bạn phải đặc biệt chú ý khi học phát âm các thanh điệu, nguyên âm, phụ âm và cuối cùng là Pinyin. Tiếng Trung là một ngôn ngữ có thanh điệu, đổi thanh điệu sẽ đổi ý nghĩa của từ.

Nếu bạn muốn biết việc phát âm không đúng thanh điệu sẽ khiến người nghe cảm thấy thế nào thì hãy tìm kiếm video Mark Zuckerberg nói tiếng Trung nhé. Khi mình nghe Mark nói, mình vẫn hiểu ý của anh ấy, nhưng phải mất nhiều công sức hơn bình thường. Chắc bạn cũng không muốn người khác cảm thấy mệt mỏi khi trò chuyện với mình đúng không? Chúng ta cần người khác lắng nghe mình, chứ không phải tốn công sức để hiểu được những gì mình nói.

Còn đối với phiên âm thì theo kinh nghiệm của mình, học Pinyin vững không chỉ giúp ích cho việc nghe, mà bạn sẽ có thể tra từ điển một cách chính xác nếu nghe thấy một từ mới. Điều này sẽ càng thúc đẩy quá trình học của bạn tiến bộ.

Nếu bạn học với giáo viên, đó là một khởi đầu tốt. Nếu tự học, hãy lên mạng tìm một khoá học tiếng Trung cho người mới bắt đầu. Mình cũng hiểu là khi tự học sẽ rất khó để biết bản thân phát âm đúng hay sai. Đây cũng là lý do mà mình không khuyến khích mọi người tự học một mình khi mới tiếp xúc với tiếng Trung. Dù hiện giờ có các app học ngoại ngữ hỗ trợ, nhưng bạn vẫn không nên qua loa trong vấn đề này, vì nó còn ảnh hưởng đến kỹ năng nghe của bạn. Ở đây, mình muốn giới thiệu hai khoá học trên nền tảng Coursera đến từ hai trường đại học hàng đầu Trung Quốc và Đài Loan để bạn bắt đầu hành trình của mình. Cả hai khóa đều miễn phí để đăng ký học nhé. Các bạn chỉ cần trả phí khi muốn nhận chứng chỉ hoàn thành thôi.

1. Chinese for Beginners của Peking University.

2. Learning Chinese: Start from Scratch (零到一學中文）của National Taiwan University.

Hai khoá học này khác nhau ở việc một khoá dùng chữ giản thể, một khoá dùng chữ phồn thể. Hãy lựa chọn học theo nhu cầu của bạn.

Bonus tip: Hãy tự luyện phát âm với Google Translate. Ngay cả khi bạn chỉ biết một số ít các từ chỉ đồ vật, bạn có thể sử dụng chức năng tìm kiếm bằng âm thanh của Google. Nếu kết quả cho ra đúng như những gì bạn tìm thì có nghĩa là bạn đang làm tốt. Để kiểm tra kỹ năng phân biệt các thanh điệu, nguyên âm và phụ âm, hãy dùng Google Translate để dịch một câu đơn giản sang tiếng Trung. Sử dụng chức năng đọc để Google đọc câu tiếng Trung đó, còn bạn thì ghi lại phiên âm của các từ theo những gì mình nghe được. Sau đó so sánh nó với phần phiên âm của Google.

Một số người đã hỏi mình về mẹo để ghi nhớ được chữ Hán một cách dễ dàng, câu trả lời của mình là không có mẹo nào ở đây cả. Thứ nhất, tất cả những gì bạn cần làm là tập viết đi viết lại các ký tự đó cho đến khi nào bạn có thể viết nó ra khi chỉ cần nghe thấy phát âm của nó. Một số người sẽ cố gắng học thuộc 214 bộ thủ, nhưng mình thấy việc đó không cần thiết lắm. Khi gặp một từ mới, mình tra nó trên từ điển, và từ điển sẽ cho mình biết chữ đó có bộ thủ gì, lúc đó mình sẽ ghi nhớ nó. Cứ mỗi lần gặp một từ mới, mình sẽ biết thêm một bộ thủ, vậy là ổn.

Điều thứ hai, xin hãy chú ý đến thứ tự các nét khi viết chữ. Mỗi Hán tự có cách viết riêng, nếu bạn không viết theo trình tự các nét, đó là bạn đang “vẽ” lại, chứ không phải viết. “Vẽ” là dựa theo bản năng, đập vào mắt nét nào trước thì viết trước, như vậy lần sau bạn không thể nhớ được chữ đó viết như thế nào nếu không có mẫu chữ kế bên. Khi viết theo thứ tự, nó giúp bạn ghi nhớ chữ đó dễ dàng hơn.

Một điều bất lợi nữa nếu bạn không nắm được cách viết, đó là bạn sẽ khó mà đọc được chữ viết tay của người khác. Không phải lúc nào chúng ta cũng gặp những văn bản đánh máy ngay ngắn, dễ đọc. Khi viết tay, người ta sẽ có thói quen không dừng bút, các nét sẽ được nối vào nhau. Bạn phải dựa vào thứ tự nét để nhận ra đó là chữ gì.

Mình dùng một app có tên là “Strokes Order” để biết thứ tự các nét. Nhưng theo thời gian, khi bạn biết được nhiều chữ hơn rồi thì bạn sẽ có thể đoán được cách viết một chữ ngay từ lần gặp đầu. Thế nên hãy kiên nhẫn tích luỹ vốn Hán tự của mình nhé. Không có đường tắt trong việc ghi nhớ chữ Hán, chỉ có nỗ lực thuần tuý mà thôi.

Từ vựng là đơn vị hình thành nên câu. Câu lại là thành phần của một đoạn. Nhưng bạn đừng chỉ học từ vựng suông. Ngay từ những buổi học đầu tiên, cô mình đã bắt phải dùng những từ mới học được để đặt câu. Nếu bạn học theo giáo trình, thì những từ vựng sẽ được sắp xếp theo chủ đề, thế nên có thể dễ dàng kết hợp với nhau, hãy tận dụng điểm này. Đối với mình việc này rất thú vị, không chỉ nghĩ ra một câu cho mỗi từ, mà có khi mình kết hợp nhiều từ mới trong cùng một câu. Đây cũng là cách để bạn vận dụng cấu trúc câu và ngữ pháp mình học được.

Nếu đã quen với việc viết câu, bạn sẽ không thấy khó khăn khi phải viết cả một đoạn văn. Mình học tiếng Anh từ nhỏ, nhưng vì không được rèn luyện theo cách này, nên mỗi khi viết tiếng Anh, mình vẫn thấy rất khó. Mình luôn bận tâm về việc chia thì, và hay bị nhầm cấu trúc câu. Cho nên dù thời gian học tiếng Anh của mình dài hơn, nhưng tiếng Trung mới là ngôn ngữ mà mình lưu loát nhất sau tiếng Việt.

Mọi người thường nói rằng học ngôn ngữ giúp họ hiểu hơn về văn hoá. Đúng là như thế, nhưng có bao giờ bạn nghĩ đến điều ngược lại chưa? Liệu việc hiểu văn hoá giúp chúng ta như thế nào trong chuyện học một ngôn ngữ?

Khi mình còn học ở trung tâm ngôn ngữ của National Taiwan Normal University, mình đã tham gia một cuộc thi tên là “My Chinese at Its Best”. Trong cuộc thi đó, có một mục mà người chơi phải nhìn vào một phần của logo hoặc gương mặt của người nổi tiếng để đoán xem đó là thương hiệu hoặc minh tinh nào.

Lúc đó mình lấy làm lạ vì cuộc thi này chẳng phải là về tiếng Trung hay sao? Tại sao lại có những câu hỏi về những thứ không liên quan như các thương hiệu và người nổi tiếng? Sau này khi đã bắt đầu học đại học tại Đài Loan, mình mới hiểu việc học ngôn ngữ không thể nào tách rời với văn hoá. Ở giảng đường, đôi khi giảng viên sẽ thảo luận về một nhân vật nổi tiếng như chính trị gia, diễn viên, ca sĩ, vận động viên,… nếu không biết đó là ai, mình sẽ không thể hiểu được câu chuyện. Mặc dù mình nghe hiểu tiếng Trung!

Bạn cần phải hiểu văn hoá, vì khi hiểu biết nhiều về văn hoá, bạn mới có thể tiếp chuyện với người khác. Có như vậy thì những cuộc trò chuyện của bạn với người bản địa mới đi xa hơn, cũng như sâu sắc hơn. Việc học ngôn ngữ của chúng ta tiến bộ nhiều nhất là thông qua đối thoại. Đừng để các câu chuyện chỉ xoay quanh chuyện ăn uống, thời tiết, đi chơi. Vì bạn sẽ không có dịp để sử dụng những từ vựng hoặc ngữ pháp cao cấp hơn.

Bạn có thể bắt đầu bằng lời khuyên số 1 của mình ở phía trên. Các sản phẩm giải trí sẽ mở rộng vốn hiểu biết về văn hoá của . Thế giới Hoa ngữ có vô vàn những món ăn tinh thần như vậy để bạn lựa chọn. Hãy bắt đầu nghe nhạc, nghe podcast, hoặc xem phim, xem show truyền hình,… Học ngôn ngữ và tìm hiểu về văn hoá là một quá trình hai chiều, hỗ trợ lẫn nhau. Đừng bỏ qua khía cạnh văn hoá, hay chờ đến khi vốn tiếng Trung đủ thì mới bắt đầu tìm hiểu nhé.

Đó là năm lời khuyên của mình dành cho những người mới bắt đầu học, hoặc muốn tự học tiếng Trung. Mình rất vui nếu bạn có thể phản hồi về những điều được nêu ở đây. Và nếu như bạn có thêm thắc mắc gì về việc học, hãy cho mình biết, mình sẽ viết thêm để chia sẻ những gì mình biết trong suốt sáu năm qua. Chúc các bạn học tốt!