#46. Mạn đàm về tự do tài chính

Tiếp theo đây là một chút suy nghĩ về chủ đề luôn hot trong nhiều năm trở lại đây là ‘tự do tài chính’. Mình không định viết về việc các thói quen để xây dựng việc tự do tài chính mà mình sẽ chỉ nêu một vài góc nhìn của mình về mặt tâm lý trong việc xác định thế nào là ‘tự do tài chính’. 

Để có thể xác định thế nào là tự do tài chính, chắc là chúng ta nên bắt đầu với việc xác định thế nào là tự do. Theo một số định nghĩa trong các từ điển tiếng Anh như Cambridge hay Oxford thì tự do có thể hiểu theo hướng là khả năng một con người có thể suy nghĩ, nói và hành động theo chính mong muốn của bản thân mà không có bất cứ sự cản trở hay giới hạn nào. Ok, đó là định nghĩa về mặt câu chữ. Nhưng chắc hẳn là chúng ta chẳng thể nào đạt được trạng thái ‘tự do’ theo mức cực độ nhất của việc này. Với suy nghĩ, mặc dù thực tế chúng ta có thể bị thao túng tâm lý, nhưng có lẽ đó là thứ mà ta có thể làm chủ nhiều nhất, ít cản trở nhất. Với lời nói và hành động nó là những thứ có thể gây ảnh hưởng trực tiếp tới người khác và do vậy để đảm bảo cho sự ‘tự do’ của một người khác, sự ‘tự do’ của chúng ta sẽ bị thu hẹp lại một chút. Sự ‘tự do’ được chấp nhận rộng rãi mà chúng ta thường đề cập tới thực ra đã là một sự ‘tự do’ thỏa hiệp theo các giới hạn thường chấp nhận của xã hội. Sự ‘tự do’ này có sự khác nhau giữa các quốc gia, vùng miền do có sự khác biệt từ văn hóa và luật pháp). 

Vậy tư do tài chính sẽ nên hiểu là việc bạn có thể thực hiện được điều mà bạn muốn không có sự cản trở nào về mặt tài chính… Tự do tài chính theo đa số các thảo luận, giải thích là trạng thái mà bạn có khả năng kiểm soát tài chính của mình mà không phải lo lắng về việc cung cấp đủ tiền cho các nhu cầu hàng ngày, chi tiêu và lập kế hoạch cho tương lai mà không cần phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập đến từ công việc hàng ngày.

Và thường thì những nguồn thông tin thường hay nói về tự do tài chính (mình nói là thường thấy và gây ấn tượng với mình, có thể với mọi người thì mọi người sẽ có những ấn tượng khác) sẽ ám chỉ một cuộc sống ‘xa hoa’ (một lần nữa nó lại thuộc về quan điểm của mỗi người nhé) hay ít nhất là chi tiêu ‘thoải mái’ mà tiền không phải là vấn đề, bạn không cần phải ‘đi làm’ để kiếm tiền. Đó là thứ mà được ám chỉ mỗi khi nói về tự do tài chính mà mình được nghe hay đọc về. 

Với mình thì mình có một suy nghĩ khác với những điều trên. Một cách hợp lý và lý trí thì để đạt được mức sống xa hoa thì thật sự khó bởi hiếm khi nhu cầu của con người đứng yên tại chỗ thường thì bạn sẽ càng lúc càng muốn nhiều hơn, tốt hơn. Và mình nghĩ tự do là một cảm giác trạng thái của cảm xúc. Nó có thể được diễn đạt như trạng thái mà bạn thấy thấy nhẹ nhõm, thoải mái, dễ chịu khi bạn thực hiện bất cứ lựa chọn hay phải thực hiện một hành động nào đó. Bạn sẽ cảm thấy rất ít (mức độ mà bạn có thể chịu đựng được thoải mái) hoặc thậm chí không có áp lực nào (kể cả áp lực từ bên trong bạn, kể cả mấy thứ như mình buộc phải đi làm để có thể tự nuôi sống bản thân) khi bạn thực hiện một lựa chọn, một hành động nào đó. Hoặc ít nhất là bạn nghĩ như vậy về việc mình không phải chịu một áp lực nào cả.

Vậy thì tự do tài chính có thể hiểu theo hướng chỉ đơn giản là bạn không cảm thấy áp lực về tài chính, nó có thể là áp lực phải kiếm thêm tiền, phải giàu có hơn, phải tiết kiệm… Do vậy, mình nhận thấy tự do tài chính, có vẻ thiên về một trạng thái của tâm lý (và do vậy nó thực sự thay đổi theo mỗi người rất nhiều) hơn  là một thứ gì đó thực sự hiện hữu hay cố định hơn để chúng ta thực sự có thể đạt được hay chạm tới. Và do vậy chúng ta nhận thấy được những trạng thái cực độ đầy mâu thuẫn như sau:

– Bạn vô sản (theo khái niệm chung), nhưng bạn kiếm được số tiền vừa đủ trang trải các chi phí hàng ngày (thậm chí một cách rất tằn tiện) và bạn cảm thấy thoải mái, nhẹ nhõm với nó. Vậy thì bạn cũng có sự tự do tài chính rồi. 

– Bạn cũng có thể là một triệu phú (USD nha), nhưng bạn cảm thấy số tiền mà bạn kiếm được chưa đủ, bạn vẫn muốn giàu có hơn nữa và bạn vẫn có áp lực và bạn phải kiếm tiền, bạn không tìm thấy cảm giác tự do trong tất cả những việc mình làm, bạn cảm thấy có áp lực, trạng thái căng thẳng và luôn phải làm gì đó để có thể kiếm được thêm tiền.

Đương nhiên, mình đang nói về trạng thái tâm lý nhé, mình không nói rằng điều nào thì tốt hơn điều nào. Một cách lý trí, có lẽ trường hợp đầu tiên rõ ràng chúng ta có tâm trạng thoải mái và tự do, nhưng nó tiềm ẩn những rủi ro về tài chính khi mà có rủi ro, một sự kiện bất ngờ xảy ra và bạn không chuẩn bị đủ sẵn sàng về tài chính. Đó là khi trạng thái tự do tài chính của bạn bị phá vỡ.

Còn trường hợp sau thì sao? Ah thì bạn đang có sự an toàn hơn về mặt tài chính nhưng có thể bạn sẽ khá áp lực một cách không cần thiết, nó thực sự không tốt cho sức mạnh tinh thần của bạn hoặc khiến bạn liều lĩnh hơn để có được thêm số tiền mà có thể bạn không thực sự cần (cái này mình copy style phát ngôn của quyển sách ‘tâm lý học về tiền’, một cuốn sách thực sự hay mà các bạn nên dành thời gian để đọc) và đặt toàn bộ tài sản của mình đang có vào rủi ro. Nhưng về cơ bản thì bạn có thể đã có thừa điều kiện cần để có sự tự do về tài chính nhưng bạn lại không đạt được điều đó. 

Vậy thì… chắc hẳn một điều gì đó ở giữa thì sẽ ok hơn phải không. Bạn thậm chí có thể đạt được trạng thái tự do tài chính chỉ với nguồn thu ít ỏi, miễn là mức độ mong muốn chi tiêu của bạn thấp hơn số thu nhập mà bạn kiếm được. Nó chính là một dạng của phương trình của hạnh phúc, hạnh phúc là khi kết quả bạn thu về cao hơn mong đợi. Biết đủ, hẳn là bước đầu tiên để đạt tới trạng thái tự do tài chính. Nhưng để trạng thái tự do tài chính của bạn đủ bền vững, ví dụ như khi ốm đau hay bạn có những sự kiện lớn trong cuộc đời buộc bạn phải cần nhiều tiền hơn như có thêm một đứa con,… thì các bạn vẫn cần học thêm về quản lý tài chính, đầu tư nhé. Hẳn mọi người đang tìm kiếm một trạng thái tự do tài chính bền vững. 

Ngoài ra thì mình cũng muốn chia sẻ thêm với các bạn một chút về khái niệm của sự tự do tài chính của Morgan Housel, chuyên gia tài chính, tác giả của cuốn sách ‘tâm lý học về tiền’ thì tự do tài chính là khả năng kiểm soát thời gian của bạn ở mức tối cao nhất. Nó có nghĩa là bạn có đủ tài chính để có thể làm những gì bạn muốn, khi bạn muốn, với ai bạn muốn, ở đâu bạn muốn. Mình thấy khá thích quan điểm này vì nó thực sự là một điều gì đó rất mới mẻ và mở mang góc nhìn cho mình. Tuy nhiên mình đang thấy mình ở một mức khác, ở một trạng thái đơn giản hơn so với định nghĩa của Morgan, về mặt lý trí, mình thấy nó có vẻ tốt và toàn diện hơn và đương nhiên để hiểu đúng và đủ về điều này bạn nên đọc cả quyển sách. Sự trích dẫn và đề cập tới của mình có thể phản ánh không đầy đủ hoặc dễ gây hiểu nhầm về ý tưởng tuyệt vời của tác giả này. 

Về quan điểm của mình thì việc đạt được trạng thái tự do tài chính nó là một lựa chọn về tâm lý, bạn tự nói với bạn thân là bạn đã có đủ và bạn được tư do khỏi những áp lực về tài chính. Nhưng để nó bền vững về lâu dài thì bạn sẽ vẫn cần phải học hỏi thêm quản lý tài chính và đầu tư để trạng thái đó được bền vững về lâu, về dài. Và với mình mình thấy nó hợp lý hơn khái niệm về ‘tự do tài chính’ một cách xa hoa và cũng đầy nhàn nhã. Với bạn thì khái niệm ‘tự do tài chính’ có ý nghĩa như thế nào? Bạn sẽ tiếp cận, áp dụng và tận hưởng lợi ích từ nó ra sao? Mình đoán là các bạn cũng có thể có những lựa chọn cho riêng mình rồi.

Mong là những điều chia sẻ này có thể giúp ích được các bạn. Gửi yêu thương tới tất cả mọi người!

Mời các bạn ghé thăm blog của mình tại:

– WordPress: https://quanghuypham88.wordpress.com/ 

– Spiderum: https://spiderum.com/nguoi-dung/Nemo1810