100 lý do để sống– 80 – Khám phá các nền văn hóa, truyền thống, phong cách sống khác nhau

Có một câu hỏi mình muốn dành cho tất cả mọi người: Theo anh chị em thì tại sao người Việt mình lại dễ chạy theo trào lưu, du nhập văn hóa của các nước, lễ hội nào cũng ăn mừng được nhanh như vậy?

Nói về văn hóa, truyền thống và phong cách sống của những địa phương, dân tộc, nhóm người, trước hết mình nhớ đến các nền văn minh khác nhau trong game Age of Empires lừng danh một thời của Microsoft. Đó là một trò chơi dàn trận: xây nhà, khai thác khoáng sản, đào tạo binh lính và chinh phạt những đế chế khác trên bản đồ. Trong đó có rất nhiều nền văn minh khác nhau từ cổ chí kim như: Hy Lạp, Ai Cập, Roman, Babylon, Shang, Persian, Korea, Nhật, các bản sau có thêm Trung Quốc, Bồ Đào Nha.. Mỗi nền văn minh có những điểm mạnh khác nhau và các loại binh chủng đặc biệt khác nhau ví dụ như Trung Quốc có khả năng sinh sản nông dân nhanh hơn, có nông dân miễn phí, Pháp thì có quân ném búa, Bồ thì có quân bắn súng.. Mình thấy mấy ông làm game đầu tư nhiều kiến thức trong đó lắm.

Bản thân mình thì tiếp xúc với các nền văn hóa qua sách, chủ yếu là văn học, có một ít lịch sử và một ít thông qua chương trình học ngôn ngữ Anh.

Về cơ bản thì nếu để ý, mình có thể trích lọc, góp nhặt thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Văn hóa, phong cách sống cũng có trong truyện cổ tích, phim hoạt hình và rất nhiều thứ mình có thể tiếp xúc từ lúc nhỏ. Xem Tom và Jerry cũng thấy được cách bày trí, các vật dụng và một số truyền thống trong một gia đình người phương Tây như thế nào. Tất nhiên để hiểu rõ và chính xác thì cần nghiên cứu sâu, tài liệu chuyên môn và quan sát thực tế.

Mình tiếp xúc và tiếp thu nhiều văn hóa Trung Quốc ở giai đoạn 15-20 tuổi, lúc đó chủ yếu xem phim, đọc truyện Cổ Long, Kim Dung, Tam Quốc diễn nghĩa. Sau đó mình chuyển sang phương Tây trong 5-6 năm, đọc truyện của Alexandre Dumas, Hemingway, Hector Malot, Mark Twain.. mình không nhớ lắm tên tác giả nhưng đại khái giai đoạn đó sách nào nổi tiếng mình đều đọc qua. Hồi đó siêng lắm, quyển nào đọc rồi thì đa số là đọc đến hết chứ không bỏ dở như bây giờ. Sau đó thì mình quay lại với văn học và các tác giả Việt Nam.

Mình không biết là vì thích đọc sách mà mình lười đi đó đây hay ngược lại. Tuy nhiên với mình thì chỉ cần đọc sách là thấy được quá nhiều thứ thú vị trong đó. Đọc để kết nối với tác giả như mình đã nói ở bài trước, và đọc cũng để cùng tác giả nhìn ngắm thế giới theo góc nhìn của tác giả.

Xem phim cũng là dịp nhìn ngắm cách sống, văn hóa và truyền thống của nhiều nơi trên thế giới. Mình thích xem các phim nhiều tập hơn phim điện ảnh vì có thể quan sát rõ ràng hơn. Tính ra mình bỏ thời gian xem phim cũng khá nhiều, liên tục trong mấy năm trời.

Một lần nữa mình phải cảm ơn và đề cao khả năng “để ý” từng chi tiết nhỏ, vì có nó thì đọc sách, xem phim, chơi game, đi dạo ngoài đường hay làm bất cứ việc gì cũng có thể giúp mình thu nạp nhiều thông tin hơn, đỡ mất thời gian trải nghiệm nhiều lần. Khả năng này có thể rèn luyện thông qua việc viết. Nếu bạn muốn cải thiện khả năng quan sát và phân tích thì hãy bắt đầu viết nhé.

Điều mình nhận ra khi tiếp xúc và quan sát các nền văn minh, văn hóa, truyền thống và phong cách sống của thế giới và Việt Nam là dân mình chịu ảnh hưởng của Trung Quốc rất nhiều. Cái này thì chắc ai cũng thấy. Câu hỏi không phải là tại sao mà là mình có cần làm gì, có thể làm gì với thực trạng đó?

Hồi lúc mới nhận ra thì mình hơi bài xích yếu tố Trung Quốc, chuyển sang phương Tây. Sau đó mình nhận ra là mình chỉ chuyển sự quan tâm từ nơi này sang nơi khác, có thể lâu dài sẽ chuyển hóa thành sự bắt chước, phụ thuộc y vậy mà thôi. Tại sao mình phải chọn giữa phương Đông hay phương Tây?

Có một yếu tố trong văn hóa đặc biệt thu hút và khiến mình muốn trải nghiệm trực tiếp chính là các tượng thần (totem) của thổ dân châu Mỹ và cổ ngữ (runes) trên đá của châu Âu. Mấy cái đó hông phải đẹp hay đặc biệt gì, mà chỉ đơn giản là thu hút.

Nói chung thì văn hóa, truyền thống và phong cách sống đa dạng của những nhóm người khác nhau trên trái đất này muôn màu muôn vẻ, tìm hiểu thì rất vui và sẽ thú vị nếu đối chiếu, tìm điểm chung, điểm riêng giữa các nền văn hóa, văn minh theo từng thời đại.

Những điều này rất có ích cho việc đối mặt với câu hỏi: mình là ai, mình đến với thế giới này để làm gì. Câu hỏi phụ chính là câu hỏi mình ghi ở đầu bài.